سیری در مرثیهی عاشورایی صفحه 9

زيد بن سهل موصلي نحوي

او به مرزكه معروف بود و در سال 450 ه.ق.درگذشت.1. فلولا بكاء المزن حزنا لفقده لما جاءنا بعد الحسين غمام‌2. و لو لم يشق الليل جلبا به اسي لما انجاب من بعد الحسين ظلام [83] .1. اگر گريه‌ي ابرها براي شهادت حسين عليه‌السلام نبود، بعد از او ابري در آسمان پيدا نمي‌شد. (ابرها براي آن پيدا شده‌اند كه بر او بگريند).2. اگر شب در مصيبت حسين عليه‌السلام از ناراحتي جامه بر تن نمي‌دريد، هيچ گاه شب پايان نمي يافت و صبحي نمي‌دميد. [ صفحه 82]

امير عبدالله خفاجي

ابومحمد عبدالله بن محمد بن سنان خفاجي حلبي از اديبان بزرگ شيعه، در سال 466 ه.ق.درگذشته است. جنازه‌اش را به حلب برده و دفن كردند.1. يا امة كفرت و في افواهها القرآن فيه ضلالها و رشادها2. أعلي المنابر تعلنون بسبه و بسيفه نصبت لكم أعوادها3. تلك الخلائق بينكم بدرية قتل الحسين و ما خبت احقادها [84] .1. اي امتي كه از قرآن و هدايت و ضلالت آن سخن مي‌گفتيد و ليكن كافر شديد،2. آيا بر منبرها آشكارا دشنام به كسي مي‌دهيد كه چوبهاي منبرها با شمشير او براي شما ساخته و نصب شده است؟3. اين اخلاق و خصلتهاي ناپسند در شما از آثار جنگ بدر است، با آن كه حسين عليه‌السلام را كشتند آتش كينه‌شان هنوز خاموش نگرديده است. [ صفحه 83]

طلايع بن رزيك

ملك طلايع بن رزيك به سال 495 ه.ق.در آذربايجان متولد شده و در سال 559 ه.ق.به قتل رسيده است. او وزير خليفه‌ي الفائز بوده و از فقيهان شيعه شمرده شده است.1. اذ ضيع القوم الشريعة فيه لحفظم الشريعه‌2. منعت لذيذ الماء منه كتائب منهم منيعه‌3. غدرت هناك و ما وفت مضر العراق و لا ربيعه‌4. لما دعته أجابها و دعا فما كانت سميعه‌5. شاع النفاق بكربلا فيهم و قالوا: نحن شنيعه‌6. يا فعلة جاؤا بها في الغدر فاضحة شنيعه [85] .7. يا بقعة بالطف حشو ترابها دنيا و دين‌8. أضحت كأصداف يصادف ضمنا الدر الثمين [86] .1. آن قوم در روز عاشورا براي حفظ شريعه (فرات)، شريعت را تباه كردند.2. گروهي از لشكريان آن قوم، از رسيدن آب گوارا به او جلوگيري كردند.3. قبايل مضر و ربيعه در عراق به او خيانت كرده و به عهدشان وفا نكردند.4. چون او را فراخواندند دعوتشان را پذيرفت. ليكن هنگامي كه او آنان را فراخواند پاسخش نداند.5. آنها مي‌گويند كه ما شيعه هستيم ولي نفاق و دورويي در ميانشان گسترش يافته است.6. آنها به زشت‌ترين و رسواترين نوع خيانت دست يازيدند.7. اي آرامگاهي كه در سرزمين طف هستي، خاك تو دنيا و دين را در آغوش خود دارد.8. در اين بقعه صدفهايي وجود دارد كه درون آنها پر از مرواريد گرانبها است. [ صفحه 84]

قاضي جليس

ابوالمعالي عبدالعزيز بن حسين بن حباب اغلبي معروف به قاضي جليس، از ندماي ملك طلايع بن رزيك بوده. او به سال 561 ه.ق.در حاليكه حدود هفتاد سال از عمرش مي‌گذشته، زندگي را در مصر بدرود گفته است.1. ان ضل بالعجل اليهو د فقد اضلكم البعير2. أيمار فوق الارض فيض دم الحسين و لا تمور؟3. أم كيف اذ منعوه ورد الماء لم تغر البحور؟ [87] .1. (اي قوم) اگر يهوديان را گوساله‌اي گمراه كرد، باعث گمراهي شما يك شتر بود.2. آيا خون امام حسين عليه‌السلام بر روي زمين جاري مي‌شود و زمين را ذوب نمي‌كند؟3. يا چگونه است كه هنگامي كه او را از رسيدن به آب منع كردند، آب درياها خشك نشد؟ [ صفحه 85]

حسن بن علي زبير

ابومحمد حسن بن علي بن ابراهيم بن زبير ملقب به قاضي مهذب، از ندماي صالح بن رزيك وزير مصر بود. در سال 561 ه.ق.درمصر وفات يافت. او و برادرش رشيد هر دو شاعر بوده‌اند.1. و هجرت قوما ما استجاز سواهم قدما قري الضيفان بالذيفان‌2. الا الاولي نزل الحسين بدارهم و اختار أرضهم علي البلدان‌3. و سقوه اذ منعوا الشريعة بعدما رفضوا الشريعة ماء كل يمان‌4. حتي لقد ورد الحمام علي الظما أكرم به من وارد ظمآن‌5. تالله ما نقضوا هناك بقتله الايمان [88] بل نقضوا عري الايمان‌6. نزلوا علي حكم السيوف و قد أبوا في الله حكم بني أبي‌سفيان‌7. و تخيروا عزالممات و فارقوا فيه حياة مذلة و هوان‌8. و انيخ في تلك القفار حمامهم فأتيح لحم الليث للسرحان‌9. عجبا لهم نقلوا رؤسهم و قد نقلوا فضالئهم عن القرآن‌10. فالمشركون أخف جرما منهم و اشف يوم الحشر في الميزان [89] 1. از گروهي دور شدم كه براي غذاي مهمانان، سم مهلك تهيه كردند و قبل از آنان كسي اين [ صفحه 86] چنين نكرده بود. [90] .2. مگر كساني كه حسين عليه‌السلام به منزل آنان فرود آمد و از بين تمام سرزمينها، سرزمين آنها را اختيار كرد.3. آنها بعد از رها كردن دين و جلوگيري او از رسيدن به آب، از آب شمشيرها سيرابش كردند.4. تا اينكه او تشنه كام به طرف مرگ رفت. چه بزرگوار است كسي كه تشنه لب به سوي شهادت مي‌رود.5. به خدا سوگند كه با كشتن حسين عليه‌السلام نه تنها ايمان خود بلكه اساس ايمان را در هم شكستند.6. (حسين عليه‌السلام و يارانش) در راه خدا به فرمان شمشير گردن نهادند و زير بار فرزندان ابوسفيان نرفتند.7. آنان مرگ با عزت و افتخار را برگزيدند و از زندگي توأم با ذلت و خواري دست كشيدند.8. مگر آنان در اين بيابان منزل كرده بود. به همين دليل خوردن گوشت شيران براي گرگها آسان شده است.9. چه شگفت است كه سر آنها را (بالاي نيزه) جابجا مي‌كنند در حاليكه از فضائل آنان كه در قرآن آمده است حرف مي‌زنند.10. بنابراين در ميزان روز قيامت گناه مشركان از آنها سبكتر است. [ صفحه 87]