شهد بندگی صفحه 115

و دردم فقط با مناجات با تو فرو می نشیند».(1)

همان گونه که جسم آدمی نیازمند قوت و غذا برای ادامه حیات و استمرار زندگی و تلاش است، نفس انسانی نیز به قوت و غذا برای طی مدارج روحانی نیاز دارد. البته غذای روح باید با مقتضیات روحی و فطری متناسب باشد که در کلام امام و امیرمؤمنان علی علیه السلام از آن به ذکر الهی تعبیر گردیده است، آنجا که می فرماید: «ذِکرُ اللّه ِ قُوّتُ النُّفوسِ؛ ذکر و یاد خداوند، مایه قوّت و نیرومندی روح آدمی است».(2) پیامبر مکرم اسلام، حضرت محمد مصطفی صلی الله علیه و آله نیز در خبری، آن را موجب شفای روح و رفع بیماری های روحی معرفی می کند و یاد و توجه به غیر خدای را موجب بیماری و ضعف روح به شمار می آورد.(3)

ذکر، کلید انس با محبوب و علامت آن است که بنده اش را دوست می دارد که قلبش را جایگاه یاد خویش قرار داده است.(4)

آن دوست که اوست طالب و مطلب هم

در گردش از اوست روزها و شب هم

رمزی است که لا اله الاّ اللّه گفت

یعنی ذکرم نهفته گو از لب هم

حسن علی اصفهانی

1- سر الاسراء، ج 2، ص 436.
2- فهرست غرر الحکم، ص 124.
3- میزان الحکمه، ج 3، ص 419.
4- همان.