موضع نخست: انسان در رفتار خود در برابر خداوند و اطاعت از او، فقط به آن دسته از احکام شرع اکتفا کند که ضروری ویا قطعی و یقینی است.
موضع دوم: عمل به طریقۀ احتیاط در تمامی حوزه های زندگی.
موضع سوم: عمل به طریقۀ اجتهاد و تعیین وظایف عملی به وسیلۀ آن در برابر شریعت.
اما موضع نخست: اتّخاذ این موضع برای انسان - به حکم اینکه بندۀ خدای تعالی است و خود را ملزم می داند که تمامی تصرّفات و رفتارهای خود را در تمامی حوزه های زندگی، براساس قوانین شرعی الهی تنظیم کند - ممکن نیست؛ زیرا همان گونه که بیان شد؛ این دسته از احکام، تنها بخشی اندک از زندگی انسان را در حوزه های مختلف در بر می گیرد و لازمۀ آن، این است که انسان در تصرفّات و رفتارهای اجتماعی و فردی خود، آزاد باشد؛ مگر در این بخش اندک. بدیهی است که این آزادی، با اهتمام شارع از یک سو و حکم عقل از سوی دیگر به مبتنی بودن هر نوع تصرّف و رفتار انسان در حوزه های مختلف زندگی بر شریعت و نیز با جاوید بودن شریعت و جامعیت آن، که عهده دار حل تمامی مشکلات انسان در طول تاریخ است، سازگاری ندارد.
بر این اساس، قبلاً اشاره کردیم که این دسته از احکام اسلامی از آنجا که بخشی اندک را تشکیل می دهد، نمی تواند راهکاری برای مشکلات بزرگ فردی و اجتماعی انسان ارائه دهد و این مشکلات را حل کند، در حالی که دین اسلام به عنوان تنها نظام و براساس اعطای ره توشه و سرمایۀ معنوی از نقطه نظر توانایی های روحی و ملکات فاضله و اخلاق والا، از آنچنان توانایی و قدرتی برخوردار است که بتواند مشکلات پیچیده در حوزه های مختلف زندگی انسان را حل کرده، راهکارهایی ارائه دهد.
اسلام بین انگیزه های ذاتی و کششهای طبیعی و گرایش های شخصی از یک سو و مصالح کلان انسان از سوی دیگر، رابطه برقرار می سازد، مصالح کلان،