آئین پزشکان مسلمان، یا، اخلاق پزشکی در اسلام صفحه 21

تعریف علم اخلاق

اشاره

کلمه «اخلاق» جمع، و مفرد آن خلق است. به کسی که همه خُلقهای پسندیده را دارا باشد، فردی اخلاقی می گویند، ولی اگر صفت یا صفات ناپسند هم در وی باشد، در این صورت دیگر فردی اخلاقی نخواهد بود، مثلاً اگر میهمان نوازی، خوش برخوردی از صفات شخصی باشد که حسود یا متکبّر نیز هست، دیگر هیچ حُسنی در او نیست، یعنی حسادت خوبیهای او را پنهان می کند. به عبارت دیگر، خُلق به معنای خوی و سرشت و کیفیتی نفسانی است که کارهای متناسب خود را بروز می دهد به گونه ای که انسان، نمی تواند آن خوی و صفت را از خود براند. بنابراین تعریف، کسی که خوی انسان دوستی را دارد، همواره مردم دوست خواهد بود و به گفته منطقیان این خُلق برای او به صورت ملکه درآمده است. راغب اصفهانی در کتاب «مفردات» برآن است که خَلق و خُلق از یک ریشه است، جز این که خَلق درباره شکل ظاهری تن واندام است ولی خُلق مربوط به سجایایی است که با بینش دقیق دریافت می شود. البته اخلاق به همه گونه خصلتها و خویها گفته می شود و برای همین لازم می آید که برای روشن شدن منظور، آن را با صفت زیبا یا زشت مشخص

کنیم و مثلاً بگوییم راستی در گفتار، زیباست و ناسپاسی، ناپسند و زشت