حدود و قصاص و دیات صفحه 120

و در روایت معتبر (1) وارد شده است در باب کسی که موی سر زن را بتراشد او را می زنند، زدنی درد آورنده، و حبس می کنند او را در زندان مسلمانان تا معلوم شود که مویش می روید یا نمی روید، اگر بروید مهر مثل زنان و خویشان او را از او می گیرند، و اگر نروید دیه تمام از او می گیرند.

و بعضی گفته اند: مدّت معلوم کردن که می روید یا نمی روید یک سال است.

و روایتی بر این مضمون وارد شده است (2) و بعضی گفته اند: قول اهل خبره و وقوف کافی است، و اگر خلافش ظاهر شود عمل به آن خواهند کرد.

و اگر بعضی از سر یا ریش را مویش را ازاله کند، آن بعض را با کلّ سر قیاس می کنند، و به آن نسبت دیه می گیرند.

دوّم: در موی ابروها اکثر گفته اند: که در هر دو پانصد اشرفی است، و در هر یک دویست و پنجاه اشرفی، خواه بروید و خواه نروید.

و جمعی گفته اند: اگر بروید ارش می گیرند، و بعضی گفته اند: در هر دو مجموع دیه آن شخص است، و در هر یک نصف دیه، و بعضی صد اشرفی نیز گفته اند در هر دو، و اوّل اشهر است.

سیّم: در موی مژگانها، اگر ازاله کنند و نروید خلاف است، بعضی گفته اند: اگر مژگان هر دو چشم باشد، تمام دیه آن شخص، و از یک چشم نصف آن، و اگر نروید ارش است.

و بعضی گفته اند: خواه بروید و خواه نروید، ارش است، و در موهای دیگر بدن تقدیری وارد نشده است، اگر موجب نقصی باشد ارش خواهد بود.

چهارم: در کور کردن هر دو چشم تمام دیه آن شخص است، و در هر یک نصف آن، و تفاوتی نیست میان دیده صحیح و احول و شب کور و غیر آن، و در پلک چشمها خلاف است، اکثر گفته اند: اگر پلکهای هر دو چشم را قطع کند تمام دیه آن شخص لازم می شود، و در هر چشم نصف آن، و در هر پلک ربع آن، و بعضی گفته اند: در پلک بالا دو ثلث دیه چشم است، و در پلک پائین یک

1- تهذیب الاحکام 10: 262 ح 69.

2- تهذیب الاحکام 10: 262 ح 68.