حدود و قصاص و دیات صفحه 121

ثلث، و اکثر گفته اند: در پلک بالا ثلث دیه چشم است. و در پلک پائین نصف دیه چشم.

و بر این مضمون حدیث صحیح (1) وارد شده است، و قویتر است، و بنا بر این از مجموع پلکها سدس دیه انسان کم می شود، و حمل کرده اند بر صورتی که زیاده از یک کس به برّد، یا بعد از دادن دیه بعضی باقی را به برّد، و چون مستند صریحی نیست در آن که در مجموع تمام دیه است دور نیست که در مجموع نیز همین مقدار ثابت شود، اما کسی از فقهاء ندیده ام که باین قول قائل شده باشد.

و اگر کسی چشم صحیح کسی را که یک چشم داشته باشد کور کند دیه تمام آن شخص بر او لازم می شود، و اگر چشم دیگرش کور مادرزاد باشد، یا به آفت آسمانی کور شده باشد.

و اگر کسی کور کرده باشد و او دیه گرفته باشد، یا قصاص کرده باشد، یا بخشیده باشد مثل دیگران نصف دیه لازم می شود موافق مشهور، اما این قید از اخبار ظاهر نمی شود.

و اگر حدقه چشم کور یک چشم درست باشد و چیزی نبیند و کسی آن را بکند مشهور آن است که دیه آن ثلث دیه چشم صحیح است، و بعضی ربع گفته اند.

پنجم: در دیه بینی است، و در آن تمام دیه است، اگر جمیع را قطع کند با استخوان، یا از پائین استخوان جمیع آن چه نرم است ببرد.

و اگر بشکند بینی را و به اصلاح نیاید و فاسد شود باز تمام دیه لازم می شود، و اگر درست شود و عیبی در آن نماند اکثر گفته اند: که صد اشرفی می دهد، و اگر شل و ناقص بماند دو ثلث دیه می دهد.

و در روثه بینی اکثر گفته اند: نصف دیه است، و بعضی گفته اند: ثلث دیه است، اما در تفسیر روثه خلاف کرده اند، اکثر گفته اند: دیواری است که در میان پرّه های بینی است، و بعضی گفته اند: سر بینی است، و در پرّه های بینی اگر بریده شود خلاف است، بعضی گفته اند: در هر نصف دیه است، و بعضی گفته اند: در هر یک ثلث دیه است، و این قول قویتر است، و بدان که: کتاب

1- تهذیب الاحکام 10: 258 ح 52.