حدود و قصاص و دیات صفحه 141

دوّم: اگر کسی کاردی یا خنجری زد که سرش به اندرون شکم او داخل شد پس دیگری آمد و کاردی یا غیر آن بهمان سوراخ فرو برد و جراحت زیاد نشد شخص اول دیه جائفه را می دهد، و بر ثانی چیزی نیست، و لیکن حاکم شرع او را تعزیر می کند.

و اگر حربه مرد دوّم اندرون جراحت را گشادتر کرد و بیرون بحال خود ماند، یا بیرون را گشاده تر کرد و اندرون بحال خود ماند ارش می دهد، و اگر اندرون و بیرون هر دو گشادتر شد، یک دیه جائفه دیگر دوّم می باید بدهد.

سیّم: اگر یکی حربه ای بزند و شکمش را بشکافد و دیگری احشای اندرونش را بیرون آورد گفته اند: قاتل دوّم است.

چهارم: اگر حربه ای بر سینه اش بزند که از پشتش بدر رود اکثر گفته اند: دو جائفه است، و دو ثلث دیه باید داد، و بعضی گفته اند: یک جائفه است.

پنجم: جمعی از فقهاء قائل شده اند موافق کتاب ظریف که هر که حربه ای بزند بر اطراف مردی که از طرف دیگر بدر رود صد دینار طلا می دهد، و ظاهر آن است که مراد به اطراف دستها و پاها باشد مانند ساعد و ساق و کف و قدم، و بعضی تخصیص کرده اند به عضوی که در آن تمام دیه باشد، یا نصف دیه، زیرا که اگر نافذه در یک بند یک انگشت باشد صد دینار چند برابر دیه آن می شود، و در کتاب ظریف تفاصیل دیگر در این باب هست که اکثر متعرض آنها نشده اند، و باین عبارت مجمل متمسک شده اند.

ششم: در کتاب ظریف مذکور است که اگر سوراخی در خد، یعنی یک طرف رخساره بهم رسد که اندرون دهان نماید، دیه اش صد دینار است، و اگر دوا کند و برطرف شود، اما اثر فاحشی بماند پنجاه دینار است، و اگر هر دو طرف باشد و اثرش بماند صد دینار است.

و اگر تیری بزند که در استخوان بنشیند و از زیر چانه بیرون آید دیه اش صد و پنجاه دینار است، و اگر سوراخ کند و بیرون نرود، صد دینار است، و اگر جراحتی در رخساره بهم رسد و اثرش بماند دیه اش ده دینار است.

هفتم: در روایت معتبری (1) وارد شده است که حضرت امیر المؤمنین صلوات

1- فروع کافی 7: 333 ح 4.