حدود و قصاص و دیات صفحه 144

دوّم: هر گاه روح در جنین دمیده شده باشد و به سبب جنایت بمیرد

و معلوم شود که حیات داشته است و به سبب جنایت مرده است در این صورت دیه کامل لازم می شود برای پسر، و نصف آن برای دختر، و اگر بعنوان مباشرت کرده باشد کفاره نیز لازم می شود.

سیّم: هر گاه پیش از تمام شدن خلقت سقط بیندازد

بعضی گفته اند: غلامی می دهد یا کنیزی می دهد، و بعضی تعیین قیمت به پنجاه دینار کرده اند، و مشهور میان علماء آن است که مراتب مختلفه دارد:

اوّل: آن که اگر کسی در اثنای جماع کسی را بترساند که آب منی بیرون فرج ریخته شود ده دینار می دهد، و اگر نطفه در رحم قرار گرفته باشد و سبب انداختن آن شود بیست دینار می دهد، و اگر علقه شده باشد یعنی پارچه خون بسته چهل دینار می دهد.

و اگر مضغه شده باشد یعنی پارچه گوشتی، شصت دینار می دهند، و اگر استخوان شده باشد، هشتاد دینار می دهند، و اگر گوشت بر روی استخوان روییده و خلقتش تمام شده باشد، صد دینار می دهد، چنانچه گذشت.

و شیخ طوسی (رضی اللَّه عنه) گفته است که در ما بین هر مرتبه تا مرتبه دیگر به آن نسبت حساب می کنند.

و ابن ادریس رحمه اللَّه تفسیر کلام او باین نحو کرده است که بیست روز نطفه است، و بیست روز علقه، و بیست روز مضغه، و بیست روز عظام، و هر روز یک دینار زیاد می شود، و بحث کرده اند بر او که این تفسیر مخالف احادیث معتبره است.

چنانچه حدیث صحیح (1) محمد بن مسلم از حضرت امام محمد باقر علیه السلام پرسید که مردی زنی را می زند و نطفه می اندازد؟ فرمود: که بیست دینار بر او لازم است، گفت: می زند او را و علقه می اندازد؟ فرمود: که بر او چهل دینار لازم است، گفت: او را می زند و مضغه می اندازد؟ فرمود: که شصت دینار بر او لازم است، گفت می زند او را چیزی می اندازد که استخوان در او بهم رسیده؟ فرمود:

که بر او دیه کامل است، یعنی دیه جنین، و فرمود: که حضرت امیر المؤمنین علیه

1- فروع کافی 7: 345 ح 10.