حدود و قصاص و دیات صفحه 69

اعضای او را قطع می کنند، و بعد از آن او را می کشند.

دوّم: آن که ضعیف تر در قویتر داخل می شود و قصاصها ساقط می شود، و او را گردن می زنند.

سیّم: آن که اگر همه به یک ضربت شده است قصاص برطرف می شود، مثل آن که به یک شمشیر زدن چشمها و بینی و دستها و پاهایش را قطع کرد و مرد، همین گردنش را می زنند، و آنها ساقط می شود، و اگر به چند فعل کرده، همه را بعمل می آورند، مثل آن که اول چشمهایش را کند بعد از آن گوشهایش را برید پس زبانش را برید، پس دستها و پاهایش را برید، وارث نیز چنین می کند، و اگر نمرد گردنش را می زند، و این قول اشهر و اقوی است.

فصل سیّم: در بیان احکام اشتراک جنایات است

اوّل: هر گاه چند نفر یک شخص را بکشند

، خواه همه بر او حربه بزنند که معلوم باشد. که حربه همه دخل در کشتن داشته، یا همه او را بگیرند و از بام به زیر اندازند، یا به دریا اندازند، یا ریسمانی در گلویش کنند و همه بکشند تا بمیرد، قصاص به همه تعلق می گیرد، اما اگر یکی گوشش را برید، و باقی بر او خنجر زدند تا مرد، بر آن که گوش بریده همان قصاص گوش است، و بر آنها قصاص نفس، و وارث که ولی خون است، اگر بدیه راضی شود از همه یک دیه می گیرد، و اگر ده کس کشته باشند از هر یک ده یک دیه می گیرد، و اگر خواهد قصاص کند می تواند همه را بکشد، اما دیه زیاده از یک کس را به همه ورثه قاتلها می باید بدهد، مثل آن که ده کس باشند نه دیه می باید بدهد، و آن نه دیه میان ورثه ده نفر بالسویّه قسمت می شود، و وارث هر یک ده یک مجموع را می برد، و اگر یک کس را بکشد نه ده یک دیه را به ورثه آن که کشته می دهد، و آن را از نه قاتل زنده می گیرد، از هر یک یک ده یک، و بر او نقصانی وارد نمی شود، و اگر دو کس را بکشد بهر یک از وارث دو مقتول نه ده یک می دهد، و از هشت نفر که نکشته هشت ده یک می گیرد، و یک دیه تمام از کیسه او می رود، و اگر پنج نفر را بکشد چهار دیه از خود می دهد، و نیم دیه را از زنده ها می گیرد، و هم چنین اگر