اجرای حدود در اسلام صفحه 62

ندارد.(1)

جهل و نا آگاهی

اشاره

جهل و نا آگاهی

در نظام حقوق جزای اسلام، یکی از مهم ترین عوامل سقوط حدود الهی، جهل و ناآگاهی است. البته جهل، خود به «جهل حکمی» و «جهل موضوعی» تقسیم می شود که در این جا بدان خواهیم پرداخت.

الف) جهل حکمی

الف) جهل حکمی

«جهل حکمی» به معنای ناآگاهی از غیر قانونی و نامشروع و حرام بودن عمل است. از این رو، جهل حکمی در جرایم حدی موجب از بین رفتن مسئولیت کیفری و منتفی شدن اجرای حد می شود؛ زیرا وجود آن، قصد مجرمانه ای را که مورد توجه شرع مقدس است منتفی می کند.(2)

ازاین رو، در باب حد زنا در کلمات فقها چنین آمده:

«مسئله 4 _ یُشْتَرَط فی ثبوتِ الحَدَّ عَلی کُلًّ مِنَ الزّانی و الزّانِیه... العلمُ بِالتحّریم حالَ وُقُوعِ الفِعلِ مِنه فلاحَدَّ عَلی الْجاهِلِ بِالتَّحریم.(3)

اجرای حد زنا بر هر یک از مرد و زن زناکار، مشروط به علم و آگاهی آن ها در حال وقوع جرم به حرام بودن این عمل است. بنابراین، برجاهل به حرمت، حدّی جاری نمی شود.

مشابه همین مطلب در باب حد شرب مسکر نیز بیان شده است.(4) بنابراین، روشن می شود که همه انواع جهل حکمی موجب سقوط حدود نیست، بلکه

1- زمینه حقوق جزای عمومی، ص 356.
2- بایسته های حقوق جزای عمومی، ص 263.
3- تحریرالوسیله، ج 2، ص 411؛ نیز نک: جواهرالکلام، ج 41، ص 261 و ماده 64 قانون مجازات اسلامی.
4- تحریرالوسیله، ج 2، ص 430؛ ماده 166 قانون مجازات اسلامی.