- پیش گفتار 1
- اشاره 4
- 1. فرمالیسم در ادبیات 4
- فصل اول: تاریخچه 4
- اشاره 4
- 2. فرمالیسم در سینما 12
- 3. نوفرمالیسم 14
- فصل دوم: مبانی فرمالیسم و نوفرمالیسم در نقد فیلم 16
- اشاره 16
- 1. هنر و غیرهنر 16
- 2. کارکرد هنری 20
- 4. زمینه 27
- اشاره 32
- 1. عناصر شکل روایی و شکل غیرروایی 34
- 2. عناصر سبکی 45
- اشاره 45
- الف) میزانسن 48
- د) صدا 49
- ب) فیلم برداری 49
- ج) تدوین 49
- 4. ارزش گذاری 54
- هنر و غیرهنر 57
- اشاره 57
- محتوا و شکل 62
- تعدد معنا 75
- نیت مؤلف 78
- ارزش گذاری فیلم 79
فیلم های انتزاعی از این نمونه هستند. همچنین در بعضی از فیلم ها مانند برخی فیلم های گونه موزیکال، بخش های رقص و آواز، شکل محض هستند؛ هم در روایت و هم در سبک. در این فیلم ها، صحنه های رقص و آواز با کل روایت رابطه ای ندارند و در پیشبرد روایت نقش بازی نمی کنند. از نظر سبک هم عناصر سبکی کارکرد بیانی ندارند و صرفا زیبایی شکلی را القا می کنند. صحنه های رقص و آواز در فیلم آواز در باران (باز بی برکلی) از این نمونه است.
بنابراین، در برخی آثار هنری، شکل محض وجود دارد، ولی در همین ها هم قصد و هدفی هست. آنچه سیدمرتضی آوینی مطرح می کند که هنر برای هنر معنی ندارد و اثر هنری بی شک هدفی دارد، ناظر به همین مطلب است. این هدف گاه سرگرمی و بازی کردن با شکل است. در مرحله نهایی نیز به هنری متحرک و اصیل می رسیم؛ هنری که از محدوده ظاهر هستی و حیات در این دنیا به حقیقت هستی نقب می زند و بی قراری را در انسان می ریزد. پس در تقسیم بندی سطوح معنایی فیلم می توان علاوه بر عناصر سبکی، از نماد و اسطوره سخن گفت.
اساساً نمادپردازی در فیلم چگونه صورت می گیرد و کشف نمادها و احیانا نظام نمادین در برخی فیلم ها با چه روشی ممکن است؟ اسطوره پردازی در فیلم چگونه است؟ علاوه بر این، ساز و کار رسیدن به معانی احیاناً ناآگاهانه تجلی یافته در اثر چیست؟ نوفرمالیست ها برای درک معنی فیلم بر استفاده از شکل به عنوان یک بافت و دیگر زمینه ها تکیه دارند. آنها بر این امر تأکید می کنند که سطوح معنای فیلم در هر صورت باید برخاسته از شکل فیلم باشد؛ یعنی میان اعطای معانی گوناگون به فیلم و شکل فیلم تعادل برقرار شود. با این