- پیش گفتار 1
- 1. فرمالیسم در ادبیات 4
- اشاره 4
- فصل اول: تاریخچه 4
- اشاره 4
- 2. فرمالیسم در سینما 12
- 3. نوفرمالیسم 14
- اشاره 16
- 1. هنر و غیرهنر 16
- فصل دوم: مبانی فرمالیسم و نوفرمالیسم در نقد فیلم 16
- 2. کارکرد هنری 20
- 4. زمینه 27
- اشاره 32
- 1. عناصر شکل روایی و شکل غیرروایی 34
- 2. عناصر سبکی 45
- اشاره 45
- الف) میزانسن 48
- ب) فیلم برداری 49
- ج) تدوین 49
- د) صدا 49
- 4. ارزش گذاری 54
- هنر و غیرهنر 57
- اشاره 57
- محتوا و شکل 62
- تعدد معنا 75
- نیت مؤلف 78
- ارزش گذاری فیلم 79
حال، به دلیل تکیه بسیار بر ادراک شکلی اثر در این زمینه، در پی شیوه و روش نیستند.
تعدد معنا
تعدد معنا
یکی از مسائل مطرح در بحث محتوا، تعدد معنا در فیلم است. آیا از یک فیلم می توان معانی و تفاسیر گوناگونی ارائه کرد، به گونه ای که مخاطب، خود، تولیدکننده معنا باشد؟ این بحث در دیدگاه نوفرمالیست ها در بحث شکل و معنا، بنیان نظری پیدا کرده است. آنها توضیح می دهند که تمامی معانی فیلم، اعم از ارجاعی، آشکار، ضمنی و دلالت گر، پدیده ای اجتماعی و ایدئولوژیک هستند و از یک سیستم اعتقادی درباره جهان سرچشمه گرفته اند. بنابراین، مؤلفه های معنایی یک فیلم اموری تاریخی و اجتماعی هستند و در زمانی دیگر یا مکانی متفاوت، حامل معانی متفاوتی خواهند بود. به عبارت دیگر، فیلم در گستره عرضی زمان، در جوامع مختلف با ایدئولوژی های مختلف و در گستره طولی زمان در زمان های مختلف می تواند معانی مختلفی داشته باشد؛ چیزی که در بیان گادامر به افق دلالت تعبیر می شود. او می نویسد:
ما هرگز معنای حقیقی متنی از افق دانایی ها و دلالت های گذشته را نخواهیم شناخت؛ چرا که در آن افق ها به سر نمی بریم و از منظر افق دوران خود بدان می نگریم.(1)
اختلاف افق های فکری دوران ها و به بیان نوفرمالیست ها اختلاف ایدئولوژی جوامع سبب می شود معناهایی که از یک متن، از جمله فیلم استخراج می شود، متفاوت باشد.
در کتاب هنر سینما درباره تعدد معنای فیلم اشاره دیگری آمده است که
1- آفرینش و آزادی، ص 136.