رویکردهای انتقادی در فیلم: فرمالیسم و نوفرمالیسم صفحه 76

استدلال و توضیح بیشتری به همراه ندارد: «فیلم ها فقط به این دلیل معنا دارند که ما معناهایی را به آنها نسبت می دهیم. معنا به مثابه مصنوع ساده ای که قابل استخراج از فیلم باشد، نیست.» از نظر کتاب باید میان معنا و شکل فیلم تعادل ایجاد کرد.

اگر ما معتقد شدیم که معنا هم باید برخاسته از شکل فیلم باشد، معنا چیزی فراتر از مخاطب و نسبت دادن معنا به متن توسط مخاطب است. بنابراین، بیان دوم نویسندگان هنر سینما بنیان نظری ندارد و بهتر است که درباره نکته اول و بنیانی که برای آن قرار داده شده است، سخن بگوییم.

درست است که افق های فکری متعددی وجود دارد، ولی اینکه معانی نیز تاریخی و اجتماعی باشند، قابل مناقشه است. برخی معانی فطری در میان همه انسان ها مشترک است. البته فیلم در ظرف زمانی خاصی اتفاق می افتد؛ در شرایط اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی خاص شکل می گیرد و به طور کلی، از آن به عنوان شرایط تاریخی یاد می شود، ولی اینکه این امر سبب شود که معانی، ایدئولوژیک و ایدئولوژی به منزله پدیده ای اجتماعی به شمار آیند، درست نیست. همچنان که گذشت، نگاه به ایدئولوژی به عنوان امری اجتماعی، صحیح نیست.

با این حال، اختلاف افق دوران ها نه تنها در اجتماع، بلکه در حیطه فرد نیز قابل طرح است. همچنین مشکل نزدیک شدن به افق معنایی نویسنده به عنوان یک فرد نیز مطرح است. برای نمونه، برداشت حاتمی کیا از شرایط اجتماعی و سیاسی دهه اول پس از دفاع مقدس، برداشت خاصی است که باید برای رسیدن به آن تلاش کرد. در هرمنوتیک، این بحث نه تنها در متون هنری - که از زبان تمثیلی و نمادین برخوردارند - بلکه در متون علمی نیز جاری است.