مشروعیت اقامه حدود و تعزیرات در عصر غیبت صفحه 112

در این زمان بیش از زمان رسول خدا صلّی الله علیه و آله و معصومان علیهم السلام باشد.شاید به همین دلیل است که از وجود مقدس امام سجاد علیه السلام روایت شده است که فرمود:

خداوند متعال می دانست در آخرالزمان اقوامی می آیند که در مسائل تعمق و دقت می کنند.لذا سوره قل هو الله احد و آیات ابتدای سوره حدید تا «عَلِیمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ» را نازل فرمود. (1)

ج)توجه به زمینه های اجتماعی جرم

برخی از نویسندگان با مدد گرفتن از تحلیل های جامعه شناسانه و تحت الشعاع قرار دادن اصل شخصی بودن جرم و مجازات،لزوم توجه به جنبه ها و زمینه های اجتماعی جرم را یادآور شده،اجرای مجازات های اسلامی را ناروا می دانند:

در نظام حقوقی اسلام و نظام حقوقی غرب،اصل شخصی بودن جرم و مجازات حاکم است و در انتساب جرم به عامل و فاعل بزه،تنها به نقش فرد و مباشرت او توجه کرده و به شرایط و موجبات وقوع بزه،مانند نقش جامعه و محیط و عوامل خارجی توجه اساسی نمی شود.قاعده کلی فقهی که در ماده 363 قانون مجازات اسلامی نیز مورد استفاده قرار گرفته این است که:«در صورت اجتماع مباشر و سبب در جنایت،مباشر ضامن است،مگر اینکه سبب اقوای از مباشر باشد»؛چون مباشر اقوای از سبب است،قصاص می شود،اما در صورتی که شرایط و ساختار اجتماعی و عواملی که خارج از اختیار و اراده فرد هستند،در عمل وی به ارتکاب جنایت مؤثر باشند و سبب اقوای از مباشر باشد،وضعیت متفاوتی وجود خواهد داشت.آیا نمی توان چنین مقولاتی را از باب سبب اقوای از مباشر در فقه قلمداد کرد؟ (2)

نویسنده محترم در ادامه به زعم خود به معضلی بینشی اشاره کرده است:

این نکته در باب نارسایی بینشی در حقوق جزایی ما شایان توجه است.رویکرد فقها و حقو قدانان ما به پدیده جرم و بزه،رویکردی شخصی بوده و به عبارت دیگر،جرم را صرفاً قائم به شخص و معلول اراده مستقل او تلقی