مشروعیت اقامه حدود و تعزیرات در عصر غیبت صفحه 38

برخی مصادیق تعزیر مانند ضرب،نفی،حبس،اهانه،اخذ مال و...بدون ذکر تعزیر بسنده شده است. (1)

ب)تعزیر در اصطلاح فقهی

اشاره

در اصطلاح،«نظام کیفرهای نامعین»تعزیر نامیده می شود.به عبارت دیگر،تعزیر عقوبتی است که مقدار آن در شرع معین نشده است. (2)ازاین رو،رکن اصلی این کیفرها«عدم مقدر بودن»آنهاست (3)و بر این مسئله ادعای اجماع شده است. (4)بدین ترتیب،در اصطلاح فقهی،تعزیر کیفری است که چگونگی و اندازه آن معین نیست و حاکم شرع با توجه به مصالح فرد و جامعه،مقتضیات زمان و مکان،شدت جرم و سوابق و ویژگی های مجرم آن را تعیین می کند. (5)در ادامه به برخی از دیدگاه های فقهای شیعه و سنی که مؤید مطالب پیش گفته است،اشاره می کنیم.

یکم)فقهای شیعه

مرحوم محقق حلی در کتاب شرایع الاسلام می فرماید:«کل ماله عقوبه مقدره یسمی حدا و ما لیس کذالک یسمی تعزیراً»؛ (6)یعنی هر عقوبت و مجازاتی که در شرع اندازه معینی داشته باشد،حد است و آن مجازاتی که این گونه نباشد از نوع تعزیر خواهد بود.

شهید ثانی نیز در مسالک الأفهام تعزیر را این گونه تعریف می کند:

و التعزیر لغه التأدیب و شرعاً عقوبه او أهانه لا تقدیر لها باصل الشرع غالباً؛ (7)تعزیر در لغت به معنای ادب کردن است و در اصطلاح شرع عبارت از عقوبت و اهانتی است که در غالب موارد در اصل شرع برای آن اندازه ای تعیین نشده است.

1- (1) .سید عبدالکریم موسوی اردبیلی،فقه الحدود و التعزیرات،ص43.
2- (2) .محمدحسن نجفی،جواهر الکلام،ج41 ص254.
3- (3) .زین الدین جبعی عاملی،مسالک الافهام،ج14،ص325.
4- (4) .شیخ طوسی،المبسوط،ج8،ص69.
5- (5) .وهبه مصطفی زحیلی،الفقه الاسلامی و ادلته،ج6،ص18 و علیرضا فیض،مقارنه و تطبیق در حقوق جزای عمومی اسلام،ص 155-157.
6- (6) .محقق حلی،شرایع الاسلام،ج4،ص932.
7- (7) .زین الدین جبعی عاملی،مسالک الافهام،ج14،ص325.