کتابخانه بالقرآن

زنان صفحه 102

صفحه 102

12. فرمودند: تعجب می کنم از آن کسی که همسرش را بیجا می زند: با این که خود، به این کتک سزاوارتر است ملاحظه می کنید که بر خلاف تصور شما تعداد روایاتی که سفارش زن را به مرد نموده است زیاد است البته ما به تعداد کمی از آنها اشاره نمودیم

خواهر عزیز! آیینی که در مورد زن چنین سفارشاتی داشته و او را از نظر سرشت و خلقت همانند می شمارد، و حسن معاشرت و احترام به او را از وظایف قطعی مرد می داند، شایسته نیست که چنین مورد بی مهری و قهر و تهاجم واقع گردد.

این که گفته اید: «مردان بر زنان سروری دارند» و چنین برداشتی از کلمه «قوّام در الرِّجال ُ قَوَّامُون َ عَلَی النِّسأِ نموده اید صحیح نیست بلکه مقصود

این است که مردان در امور مالی اقتصادی و خانوادگی سمت مسؤلیت و سرپرستی را دارند; چه این که زنان به علت شرایط خاص جسمانی و سرپرستی امور منزل و مسئولیت امر توالد و نگهداری و سرپرستی اولاد، در کارها و مشاغل دشوار یا اموری که با جریانها و حوادث اجتماعی ارتباط دارد، کارآیی لازم را ندارند. و این یکی از خدمات بزرگ اسلام در مورد زنان است که با برداشتن تکالیف دشوار، شرایط را برای انجام مسئولیت حساس و دقیق همسری به ویژه مسئولیت مادری مهیا ساخته است علاوه بر این هرگز آیه نمی فرماید که تمام مردان بر تمام زنان برتری دارند بلکه منظور از رجال در آیه شوهران است و در مقابل زنانشان (همسرانشان ، یعنی در خانواده شوهر سرپرستی زن را دارد. نه این که تمام مردان نسبت به تمام زنان برتر هستند چون می بینیم که در خانواده مادر با آن که زن است نسبت به پسرش که مرد است حالت سرپرستی دارد و اطاعت امر و نهی او واجب است

اگر علاوه بر امور تربیت اولاد و مسایل دوران حمل و زایمان رضاع (شیردادن ، سرپرستی و رسیدگی به امور منزل بارهای دیگری نیز بر دوش زن قرار می گرفت مثل مشکلاتی که مربوط به تنظیم و اداره امور مختلف زندگی است قطعاً از عدالت و انصاف دور بود. و زنان نمی توانستند به هر دو وظیفه خود چنان که باید عمل نمایند. بر همین اساس اسلام با تقسیم وظایف کوشیده است تا آن چه با سرشت و طبیعت زن هماهنگ بوده و روحاً و جسماً با آن انطباق دارد، بر عهده او

قرار دهد. و آن چه با سرشت و ساختمان جسمی و فکری مرد منطبق است در حوزه مسئولیت او قرار دهد. پس می بینید در اسلام خبری از سرور بودن مرد نیست و آن چه هست تقسیم وظایف است امروز، نیز در کشورهای پیشرفته خصوصاً ژاپن زنها از سنگینی بار مسئولیت خارج از خانه اظهار نگرانی فراوانی می کنند و لذا نهضتی به نام «نهضت بازگشت به خانه در کشورهای صنعتی در حال توسعه است اما روایت علی (7) به امام حسن مجتبی (7) و نیز روایت رسول اکرم (9): اولاً: در مورد همه زنها نیست ثانیاً: نهی از مشورت با زنان در زمینه اموری است که زنها از آن اطلاع ندارند. نقص عقل هم در زن به معنای حماقت یا دیوانگی او نیست بلکه منظور کم بودن اطلاعات و تجربیات آنها در امور کلی و اجتماعی و مسایل مربوط به کشور و غلبه احساسات است آن هم به دلیل وضعیت خاص جسمی و روحی زن عیب محسوب نمی شود.

اصولاً این دو روایت در یک نقطه مشترکند. و آن این که می خواهند زنانی را که صلاحیت ورود در امور سیاسی و کشوری و جریانهای مختلف ندارند، متوجه مسئولیت خود ساخته و از مداخله های نابجای آنها جلوگیری کنند. به علاوه دقت شود که عقل در روایات حداقل دو گونه است اول عقل معاش که زنها در آن ضعف دارند یعنی در امور اقتصادی و سیاسی و ... معمولاً ضعیف هستند. دوم عقل معاد، که منظور از آن راه کسب آخرت و عبادت است در این زمینه مهم که اصل عقل هم همین است شاید زنها از

مردها قویتر باشند. چون برای درک معارف احساسات قوی و لطیف بسیار کارساز است

به هر حال مسلماً این روایات نمی گویند: مردان در امور مربوط به خانه و مدرسه و سرپرستی و انتخاب نام و رنگ و لباس فرزندان با همسران خود مشورت نکنند و در هیچ امری اجازه اظهار نظر به آنها را ندهند. فرض کنید برادر متأهلی داشته باشید. بین خانواده شما و خانم او شکرآب شده باشد; آیا شما صلاح می دانید برادرتان با همسرش در مورد رفت و آمد به خانه شما مشورت نماید؟ مسلماً دوست ندارید; زیرا به خاطر این کدورت برادرتان را از رفت و آمد به منزل شما منع خواهد نمود. آیا شما به چنین مردانی حق می دهید یا از آنها به عنوان مردانی نالایق تعبیر می کنید؟!