کتابخانه بالقرآن

زنان صفحه 1336

صفحه 1336

9. آیه اللّه خویی (مسأله 21) دیه المرأه الحرّه المسلمه نصف دیه الرجل الحرّ المسلم

من دون خلاف بین الاصحاب بل ادعی علیه الاجماع بقسمیه مستفیضاً، بل هو کذلک بین کافه المسلمین الاّ ابن علیه و الاصم و تدل علی ذلک عده روایات دیه زن حرّ مسلمان نصف دیه مرد حرّ مسلمان است این مسأله هیچ مخالفی از امامیه ندارد، بلکه نقل اجماع محصّل و منقول در مورد آن مستفیض است از این بالاتر، مسأله مورد اتفاق همه مسلمانان است مگر ابن علیه و اصم و روایات متعددی بر این مسأله دلالت دارد."(مبانی تکلمه المنهاج آیت اللّه خویی ج 2، ص 205، دارالهادی قم / جهت اطلاع از دیگر اقوال فقها، ر.ک الینابیع الفقهیه ج 24 و 25 و 40.)

روایات

1. صحیحه عبداللّه بن مسکان عن ابی عبداللّه قال اذا قتلت المرأه رجلاً قتلت به و اذا قتل الرجل المرأه فان ارادوا القود ادّوا فضل دیه الرجل و اقادوا بها و ان لم یفعلوا قبلوا الدیه دیه المرأه کامله و دیه المرأه نصف دیه الرجل اگر زنی مردی را ]به عمد[ بکشد، کشته می شود. و اگر مرد زنی را کشت در صورتی مرد قصاص می شود که زیادی دیه مرد را پرداخت کنند، و اگر نخواستند قصاص کنند، دیه کامل زن را می گیرند. دیه زن نصف دیه مرد است (تهذیب الاحکام شیخ طوسی ج 10، ص 181، ح 2، دارالکتب الاسلامیه / وسائل الشیعه شیخ حر عاملی ج 19، ص 151، باب 5 ابواب دیات النفس ح 1، کتابفروشی اسلامیه )
2. صحیحه عبداللّه بن سنان قال سمعت اباعبداللّه یقول فی رجل قتل امرأته متعمداً فقال ان شأ اهلها ان یقتلوه یردوا الی اهله نصف الدیه و ان شاؤا اخذوا نصف الدیه

خمسه الآف درهم و قال فی امرأه قتلت زوجها متعمده فقال ان شأ اهله ان یقتلوها قتلوها و لیس یجنی احد اکثر من جنایته علی نفسه عبداللّه بن سنان می گوید: شنیدم امام صادق در مورد مردی که زنی را عمداً کشته فرمود: اگر اهل زن بخواهند قصاص کنند، باید نصف دیه مرد را به بستگان مرد، پرداخت کنند، و اگر نمی خواهند قصاص کنند نصف دیه پنج هزار درهم نقره می گیرند. حضرت در مورد زنی که به عمد شوهرش را کشته فرمود: اگر اهل مرد بخواهند قصاص کنند، زن را می کشند و کسی بیش از جنایتی که بر او وارد

شده نمی توانند به دیگران صدمه وارد سازند.(تهذیب الاحکام ج 10، ص 181، ح 4 / وسائل ج 19، ص 151، ح 2.)

3. صحیحه حلبی عن ابی عبداللّه قال سئل عن رجل قتل امرأه خطأ و هی علی رأس الولد تمخض قال علیه الدیه خسمه الآف درهم و علیه للذی فی بطنها غره و صیف او وصیفه او اربعون دیناراً; از امام صادق در مورد مردی که به خطا زنی را که در آستانه وضع حمل است کشته سؤال شد، آن حضرت فرمود: دیه آن زن را که پنج هزار دینار نقره است بر عهده قاتل می باشد. و به خاطر کشتن جنین یک اسب یا چهل دینار طلا بر عهده قاتل است "(تهذیب الاحکام ج 10، ص 185، ح 22 / وسائل ج 19، ص 151، ح 3.)
4. صحیحه محمد بن قیس عن ابی جعفر7 فی الرجل یقتل المرأه قال ان شأ اولیاؤها قتلوه و غرموا خمسه آلاف درهم لاولیأ المقتول و ان شأوا اخذوا خمسه آلاف درهم