کتابخانه بالقرآن

زنان صفحه 1353

صفحه 1353

از نوع پرسش شما پرسشگر گرامی پیدا است که تا حدود زیادی به جوانب مسأله آگاه هستید این امر باعث خرسندی ما و ما را از چیدن مقدماتی مانند این که ارزش زن و مرد به دیه نیست و دیه صرفا یک امر اقتصادی است و... بی نیاز می کند. از این رو با اجتناب از مطالب زاید در ضمن چند امر به پاسخ پرسش می پردازیم:

1. نصف بودن دیه زن، از مسایلی است که مورد اتفاق فقهای شیعه واهل سنت است.
2. در روایت هایی که از امامان معصوم(ع) درباره تفاوت دیه پرسش شده، محور اصلی پاسخ ها را تعبد نسبت به احکام الهی و پای بندی به سنت رسول خدا(ص) تشکیل می دهد که این همان روح شریعت و اساس دین داری است و بدون آن اسلام و مسلمانی جز ظاهری توخالی چیزی نخواهد بود.

اما تعبد و تسلیم در برابر احکام شرع، منافاتی با پی جویی از حکمت و فلسفه - نه علت - آنها ندارد.

3. هر مسأله و موضوعی را باید در چارچوب فرهنگ و قوانین حقوقی هر دین یا هر جامعه ای بررسی کرد و در این بررسی همه جوانب باید لحاظ شود.

در یک جامعه مطلوب دینی که اسلام در پی تحقق آن است. عمده فعالیت های اقتصادی بر دوش مرد گذاشته شده و مهم

ترین وظیفه زن، اداره کانون بنیادی ترین هسته تشکیل جامعه، یعنی خانواده است. بدین ترتیب آثاری که از نظر اقتصادی بر وجود یک مرد تعریف می شود غالبا بیش از یک زن است و از این رو است که تحصیل نفقه نیز بر عهده مرد گذاشته شده و بر او واجب است بر این اساس فقدان یک مرد از صحنه خانواده و اجتماع از نظر اقتصادی آثار زیان بارتری بر جای می گذارد تا فقدان یک زن.

به بیان دیگر، در حقوق اسلامی وظایفی خاص به عهده زن و مرد نهاده شده است که تخلف ناپذیر است، برای مثال نفقه، تهیه مسکن، خوراک، لباس، پرداخت مهریه به عهده مرد گذاشته شده است اگر زنی خود از منبع اقتصادی مستقل و موقعیت شغلی عالی برخوردار باشد، اشکال ندارد ولی از نظر شرع، وظیفه پرداخت مخارج خانه و هزینه مسکن به عهده او نیست و شوهر نمی تواند وی را به پرداخت کمک هزینه خانه و زندگی مجبور سازد.

حاصل آن که براساس فرهنگ غنی و مترقی اسلام زن - گرچه توانایی داشته باشد - از نظر حقوقی از سرپرستی تأمین هزینه زندگی، مسکن، خوراک و پوشاک، حتی برای خودش معاف است و همه این امور به عهده مرد و گاهی بیت المال است؛ بنابراین اگر چنانچه زنی به هر علتی سرپرستی یا تأمین زندگی را به عهده بگیرد صرفا از نظر اخلاقی مسؤولیتش تحلیل و بررسی خواهد شد نه حقوقی.

البته همان طور که بعضی از فقهای بزرگوار مانند آیت الله هاشمی شاهرودی فرمودند: بعید نیست بتوان براساس رهنمود اهل بیت عصمت و طهارت(ع) استنباط کرد که در چنین