کتابخانه بالقرآن

زنان صفحه 1529

صفحه 1529

استاد جوادی آملی می نویسد: "... بنابراین مسجود ملائکه و معلّم فرشتگان ، عالم به اسماء و [دارای] مقام انسانیت است. مقام انسانیت ، منزّه از ذکورت و انوثت است. پس عالی ترین مقام که مقام خلافت است، از انسانیت انسان است و اختصاص به زن و مرد ندارد."(3)

از سوی دیگر در قرآن معیار برتری انسان ها با تقوا بیان شده است: " إنّ اکرمکم عندالله اتقاکم ".(4)

در قرآن تصریح شده است که در ارزش گذاری اعمال، اعمال زن و مرد تفاوت نداشته و هر کدام نتیجه اعمال خویش را می بینند: " من عمل صالحاً من ذکرٍ أو أنثی و هو مؤمن فلنحیینّه حیاهْْ طیبهْْ"(5)

زن و مرد در اصل آفرینش نیز تفاوت نداشته و زن مقدمه وجودی مرد نیست؛ از این رو در قرآن آمده است: " یا ایّها النّاس ربّکم الّذی خلقکم من نفس واحدهْْ و خلق منها زوجها و بثّ منهما رجالاً کثیراً و نساءاً واتقواالله؛(6) ای مردم از پروردگارتان که شما را از نفس واحده آفریده و جفتش را نیز از او آفرید و از آن دو مردان و زنان بسیاری

پراکند، پروا دارید".

قرآن در هنگام بیان قهرمانان و الگوها هم به بیان شخصیت و فضایل مردان می پردازد و هم به بیان زنان؛ چنان که قرآن از حضرت مریم،(7) زن فرعون،(8) و همسر ابراهیم(ع)،(9) به عنوان الگوها و قهرمانان همه خوبی ها یاد می کند، تا خردمندان و خردورزان و افکار عمومی را به این نکته جلب کند که در حوزه تعلیماتی اسلام، همان گونه که برخی از مردان، الگوها و قهرمانان خوبی ها هستند، زنان نیز الگوهای خوبی ها هستند.

بیان زنان قهرمان در قرآن این پیام را نیز دارد که زنان و مردان در الگو دهی و الگو پذیری تفاوت نداشته و در امت و مقام انسانی تفاوت ندارند.

در اندیشه دینی تفاوت زن و مرد در ابعاد عاطفی و فیزیکی ظهور می کند که لازمه آفرینش زن و مرد است. وضع روحی و جسمی زن با وضع روحی و جسمی مرد تفاوت دارد. تفاوت سبب شده است که در فلسفه حقوقی و تقسیم فعالیت های اجتماعی، اقتصادی و ... زنان و مردان تفاوت ایجاد شود. تفاوت هیچ نقصی برای زنان به حساب نیامده و یکی از شاهکارهای نظام آفرینش است. تفاوت حاکی از آن نیست که مرد جنس برتر است.

شهید مطهری هنگام نقد و بررسی نظریه منتقدان جایگاه حقوق زن در اسلام، می نویسد: " ... اما این تفاوت ها به هیچ وجه به این که مرد یا زن جنس برتر است و دیگری جنس پایین تر و پست تر و ناقص تر، مربوط نیست. قانون خلقت ازاین تفاوت ها منظور دیگری داشته است. قانون خلقت این تفاوت ها را برای این به وجود

آورده است که پیوند خانوادگی زن و مرد را محکم تر کند و شالوده وحدت آن ها را بهتر بریزد. قانون خلقت این تفاوت ها را به این منظور ایجاد کرده است که به دست خود حقوق و وظایف خانوادگی را میان زن و مرد تقسیم کند. قانون خلقت تفاوت های زن و مرد را به منظوری شبیه اختلافات میان اعضای یک بدن ایجاد کرده است. اگر قانون خلقت هر یک از چشم وگوش و پا و دست و ستون فقرات را در وضع مخصوصی قرار داده است، نه از آن جهت است که با دو چشم به آن ها نگاه می کرده و نظر تبعیض داشته و به یکی نسبت به دیگری جفا روا داشته است".(10)