کتابخانه بالقرآن

زنان صفحه 1583

صفحه 1583

2 «نشوز» مسلما امری برخلاف حقوق مرد است و برای مقابله با آن، بهترین راه این است که قبل از مراجعه به دیگران، مشکل را در داخلخانه حل نمود؛ ولی اگر چنین چیزی میسر نبود، نوبت به خارج از منزل و دخالت دادن دیگران می رسد که در آیه بعد سالم ترین راه آن عنوانشده است.

3 حل مسأله نشوز در داخل خانه نیز به اشکال مختلفی انجام پذیر است و جالب این است که خداوند از ملایم ترین راه ها شروع نموده و درصورت تأثیرگذاری آن، مراتب بالاتر را اجازه نداده است. ازاین رو در مرتبه اول سفارش به پند و اندرز نموده است. چنین روشیحکیمانه ترین شیوه در حل مشکلات

زوجین است؛ لیکن اگر زنی در برابر اندرزها و نصایح شوهر، سر تسلیم فرود نیاورد و هم چنان بر تخلفاز حقوق زوج پایداری ورزید، چه باید کرد؟ در این جا نیز خداوند راه دومی را پیشنهاد نموده است که از حد برخورد منفی عاطفی بالاترنمی رود و آن خودداری از هم بستر شدن با وی می باشد. پس اگر مشکل حل شد، دیگر کسی حق پیمودن راه سوم را ندارد؛ اما اگر زن درچنین وضعیتی نیز سرسختی نشان داد و حاضر به تأمین حقوق طرف مقابل نگردید چه باید کرد؟ در این رابطه چند راه قابل تصوراست:

الف) مرد حقوق خود را نادیده انگارد و در مقابل نشوز زن به کلی ساکت شود، هر چند سالیان دراز این برنامه ادامه یابد. چنین چیزی براساس هیچ منطقی قابل الزامنیست و اختصاص به مرد هم ندارد؛ یعنی، در هیچ یک از نظام های حقوقی جهان، نمی توان به صاحب حقی الزام کرد که در برابر حقوق خود ساکت شود و دم نزند.بلی از نظر اخلاقی، آن هم در موارد خاصی می توان چنین توصیه ای نمود؛ ولی نباید بین مسأله حقوقی و اخلاقی خلط کرد. از طرف دیگر نشوز زن تنها به ضررشوهر نیست؛ بلکه غالبا تمام خانواده و چه بسا شخص زن نیز در این رابطه آسیب بیند. ازاین رو بر مرد لازم است که به عنوان مدیر کانون خانواده، کنترلهدایت گرانه و سازنده بر رفتار زن داشته باشد.

ب ) راه دیگر آن است که مرد از هر طریق ممکن استیفای حقوق نماید. چنین چیزی را هرگز شارع اجازه نمی دهد و برای استیفای حق روش های معینی وضع نمودهاست؛ زیرا محدود نساختن شیوه های احقاق حق و اصلاح مشکل،

موجب روا داشتن ستم های زیادی به زن می شود و مفاسد و مظالم دیگری به بارمی آورد.

ج ) راه سوم آن است که مرد با مراجعه به دیگران - اعم از مراجع قضایی یا افراد ذی نفوذ دیگر - حقوق خود را استیفا کند، چنین چیزی اگر چه ممکن است حق مردو دیگر اعضای خانواده را تأمین کند، ولی با امکان حل مشکل در داخل خانه، بهتر است مسأله به بیرون کشیده نشود؛ زیرا ابراز خارجی مسائل داخل خانه،آسیب های فراوانی برای حیثیت خانواده به بار می آورد. ازاین رو خداوند حکیم حل خارجی را به عنوان آخرین راه ممکن پیشنهاد می کند.

د ) راه چهارم آن که مرد اندکی قاطعانه تر از برخورد منفی عاطفی یاد شده، برخورد نماید. در این راستا قرآن مجید به عنوان آخرین راه ممکن جهت حل مشکل درداخل منزل، مسأله «ضرب» را مطرح نموده است. البته در این جا نیز مسأله حدودی دارد که هرگز با آنچه در اذهان عمومی یا تبلیغات مسموم مطرح می شود،سازگاری ندارد. در رابطه با حد و چگونگی زدن، علامه مجلسی(ره) در بحار الانوار، ج 104، ص 58 روایتی از فقه الرضا(ع) نقل نموده است که ... والضرببالسواک و شبهه ضربا رفیقا ؛ زدن باید با وسایلی مانند مسواک و امثال آن باشد، آن هم با مدارا و ملایمت{M. روایت یاد شده بهخوبی نشان می دهد که «ضرب» باید در پایین ترین حد ممکن باشد و نباید اندک آسیبی بر بدن وارد کند. وسیله ای که در این روایت اشاره شده چوبی بسیار نازکمانند سیگار و سبک و کم ضربه است و شیوه زدن نیز باید ملایم و خفیف باشد به طوری که حتی رنگ پوست

اندک تغییری نکند.

نکته دیگری که از آیه شریفه به دست می آید این است که دستور فوق جنبه موقت و گذرا دارد و نباید به آنمداومت بخشید؛ زیرا به دنبال این عمل دو واکنش احتمال می رود: یکی آن که زن به حقوق مرد وفادار شود. در اینصورت قرآن می فرماید: فان اطعنکم فلا تبغوا علیهن سبیلا اگر به اطاعت درآمدند بر آن ها ستم روا مدارید{M؛ یعنی،اگر زن در برابر حقوقی که بر آن پیمان بسته است، تسلیم شد دیگر مقابله با وی ظلم و تجاوز است.