کتابخانه بالقرآن

زنان صفحه 642

صفحه 642

«مجتهد» کارشناس دین است و نه چیزی را از نزد خود حلال می کند و نه حرام. البته این اختیار را خداوند به پیامبر(ص) و ائمه(ع) نیز نداده است: و ما ینطق عن الهوی إن هو الاّ و حی یوحی ، (نجم،آیه 3). این آیه درباره رسول مکرم اسلام(ص) است که آن حضرت هرگز بر اساس خواسته های نفسانی خود، سخن نمی گوید؛ بلکه این سخنان، وحی الهی است که به آن حضرت القا می شود.

نکته دیگر آن که برای دریافت احکام الهی، رجوع به قرآن کفایت نمی کند. این منطق غیر قابل پذیرش و محکوم است؛ زیرا اولاً در قرآن جزئیات و تفصیل بدیهی ترین احکام دینی (مانند نماز و روزه) نیامده است. این که نماز چند رکعت است، چگونه باید خواند و سایر شرایطآن در کجای قرآن بیان شده است؟!

ثانیا خداوند خواسته که علاوه بر قرآن، به مفسران آن؛ یعنی اهل بیت پیامبر(ص) برای دریافت و فهم این مسائل نیز، رجوع شود.

ثالثا به اتفاق شیعه و سنی، پیامبر اکرم(ص)، در حدیث متواتر «ثقلین» شرط نجات از انحرافات را تمسّک به قرآن و عترت دانسته است. از این رو باید علاوه بر قرآن، به روایات نقل شده در این موضوع نیز رجوع گردد.

علاوه بر آن که آیات در مورد حجاب، منحصر به آنچه که شما ذکر کردید نیست، بلکه در آیات دیگر، به ابعاد مختلف آن نیز اشاره شده است.

1. خداوند متعال در سوره «نور»، آیه 31، می فرماید: «ای پیامبر! به زنان با ایمان بگو... روسری های خود را بر سینه خود افکنند [تا گردن

و سینه با آن پوشانده شود] ( و لیضربن بخمرهن علی جیوبهنّ ). «خُمُر» جمعخِمار است و خِمار به معنای وسیله و پوششی است که با آن سر خود را می پوشانند، (مفردات راغب). یعنی، همان روسری و مقنعه. آیا با روسری، بینی و یا گردن و سینه خود را می پوشانند و یا موی خود را؟! بلکه همان طور که مفسران سنی و شیعه بیانکرده اند و شأن نزول آیات، آن را تایید می کند، زنان عرب قبل از نزول آیه، اطراف روسری خود را به شانه ها یا پشت سر می افکندند، به طوری که گردن و کمی از سینه آنان نمایان می شد. از این رو قرآن دستور می دهد که به گونه ای روسری را بر سر خود بیندازید که کاملاً بدن شماپوشیده باشد (تعبیر «ضَرْب» با «عَلی» به معنای القا و افکندن با شدّت است و این تعبیر تأکید بر پوشش کامل است). یکی از محققان گوید: در این آیه سخن از پوشش سر نکرده است، اما این امری طبیعی است؛ چرا که این مسأله مسلّم و مفروغ عنه بود و کسی در آن تردیدی نداشت.زنان عرب قبل از این آیات نیز سر خود را می پوشاندند و اصلاً معنای روسری و خِمار این است و لذا نیازی به بیان و توضیح نداشت، (المصطفوی حسن، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج 3، قم: نشر الکتاب،1397 ه، ص 130 و ص 358).

2. در روایتی که از امامان معصوم(ع) در تفسیر این آیه وارد شده است و نیز طبق بیان مفسران صدر اسلام (مانند ابن عباس و...) مقصود این است که زنان باید موهای خود را بپوشانند. علاوه بر آن که روسری ها

را به گونه ای بپوشانند که به پشت سر خود نیز نیفکنند تا گردن وسینه هایشان پیدا باشد و تنها مواضعی از بدن زن - که دیدن غیر گناه آلود آن برای بیگانگان (نامَحرم) جایز است پوشیده نباشد. برای مرد نگاه به صورت و دست های زنان تا مچ اشکال ندارد، البته به شرط این که به قصد تلذّذ نگاه نکند و ریبه (خوف از این که به خاطر نگاه شهوانیو تحریک آمیز باشد و او را به فتنه اندازد) نباشد، و گرنه هم بر مرد حرام است به این مواضع نگاه کند و هم بر زن واجب است آنها را بپوشاند، (ر.ک: العروس، الحویزی عبدعلی، تفسیر نور الثقلین، ج 3، قم: اسماعیلیان،صص 589 590).

3. در آیه 60 سوره نور فقط به زنان سالمند که از جهت مسائل نکاح و مسائل شهوانی از کار افتاده اند اجازه داده شده که لباس های رویین خود را بر زمین گذارند. البته به شرط این که در برابر مردم خودآرایی نکنند، در عین حال هم از نظر مفسران و هم بر اساس روایاتوارده از ائمه معصومین(ع)، مقصود جواز کشف حجاب فقط در خصوص روسری و چادر است. پس مورد استثنا نیز بیانگر این است که در حکم اصلی، پوشش سر و گردن و سینه مورد نظر بوده است.
4. در مورد جلباب نیز، یک پوشش شبیه چادر (بلندتر، بزرگ تر و کامل تر از روسری و خمار)، مورد نظر است. چنانکه با مراجعه به کتاب های تفسیر و لغت آشکار می شود.