حجاب شناسی (پرسمان حجاب) صفحه 30

جواب :

پاسخ:

با تشکر از شما دانشجوی گرامی که این مرکز را به عنوان محلی برای طرح مسائل فکری و اندیشه ای خود انتخاب کرده اید. قبل از بررسی مسئله مورد نظر شما باید متذکر شوم، لازمه یک بحث دقیق و منطقی این است که مقدمات مسئله با نتایجی که می خواهیم داشته باشیم تناسب و مطابقت منطقی و علمی داشته باشد. به نظر می آید این امر در گزاره شما مورد غفلت واقع شده است، چراکه این نتایج را می توان به هر عاملی نسبت داد مثلاً می توان گفت که عدم توجه به زیرساخت های اقتصادی کشور باعث این مسائل شده است یا بی توجهی به مسائل اجتماعی مسبب این امور است و یا حتی بالاتر از این ها، بگوییم وجود آزادی در جامعه باعث به وجود آمدن این مسائل گشته است.

در متن سؤال شما دانشجوی گرامی به موضوعاتی از قبیل وجود تورم و رتبه توسعه انسانی اشاره شده است که باید در جای خود به طور جداگانه مورد بررسی قرار گیرد و دلایل اقتصادی و اجتماعی آن مطرح شود و شاید بتوان برای آنها دلایلی ذکر کرد که چندان ارتباطی با موضوع اصلی سؤال یعنی بحث آزادی نداشته باشد. که بحث از آن دلائل مجالی جداگانه را می طلبد.

اما قبل از پرداختن به موضوع آزادی باید به این نکته توجه داشت که نباید بین عملکرد افراد و آرمان های برخاسته از انقلاب اسلامی که آزادی نیز یکی از آن ها بوده است، خلط مبحث نمود. بی شک با وقوع انقلاب اسلامی یکی از مسائل مهمی که در جامعه ما اتفاق افتاد آزاد شدن مردم از مسائلی بود که در رژیم گذشته به شدت ترویج می شد. فساد و

فحشاء قانونی در سطح گسترده که نمونه ی آن بیشتر بودن تعداد مشروب فروشی ها از تعداد کتابفروشی ها در کشور بود، نمونه ای از این امر است. وقوع انقلاب اسلامی باعث شد که جوانان و روشنفکران کشور اجازه پیدا کنند تا در مسائل مختلف اظهار نظر نموده و عمده ترین مسائل را که پیش از آن حتی اجازه صحبت درباره آن ها داده نمی شد، مورد کنکاش و بررسی قرار دهند و اساساً توجه جوانان این کشور را از مسائلی چون سکس و لذت جویی به سوی مسائل فرهنگی، سیاسی، اقتصادی و پیشرفت های علمی کشور و... گردانید، این امور از نشانه های همین آزادی می باشد. بی شک موضوع اخلاق و مبانی اخلاقی یک جامعه نیز زمانی مورد پرسش قرارخواهدگرفت که یک نحوه آزادی بیان در جامعه وجود داشته باشد تا بتوان در پرتو آن به نقد و انتقاد اجتماعی پرداخت. پس به تعبیری می توان پرسشگری را از نمودهای آزادی برشمرد.

در نظام اسلامی و قانون اساسی برآمده از آن، آزادی تا آن جا که مخل به ضوابط و ارزش های دینی و مصالح اجتماعی و حقوق دیگران نباشد مورد حمایت است. ازاین رو آزادی های اساسی در گسترده ترین شکل آن در نظام جمهوری اسلامی ایران به رسمیت شناخته شده است: در اصل 24 قانون اساسی آمده است: «نشریات و مطبوعات در بیان مطالب آزادند مگر آن که مخل به مبانی اسلام یا حقوق عمومی باشد...». در اصل 26 آمده است: «احزاب، جمعیت ها، انجمن های سیاسی و صنفی و انجمن های اسلامی یا اقلیت های دینی شناخته شده آزادند، مشروط به این که اصول استقلال، آزادی، وحدت ملی، موازین اسلامی و اساس جمهوری اسلامی را نقض نکنند». هیچ کس را نمی توان از شرکت در

آن ها منع کرد یا به شرکت در یکی از آن ها مجبور ساخت.

در تمامی نظام های مدعی آزادی و دموکراسی، برای آزادی حد و مرزی وجود دارد؛ مثلاً توهین به مقدسات و یا نشر اکاذیب و توطئه برای براندازی، ممنوع و خلاف قانون است. ترویج فساد نیز از جمله موارد ممنوع در قوانین است؛ ولی هر نظامی با توجه به مبانی فکری و اجتماعی خود، تعریفی از فساد دارد. در بینش اسلام، «فساد» تعریف شده است و مبانی آن نیز از وحی سرچشمه می گیرد. بر این اساس هیچ کس مجاز به ترویج فساد نیست. از همین رو اسلام، راه های گسترش فساد را بسته و اجازه ترویج آنان را به کسی نمی دهد. البته موضوع بیان و طرح مناسب عقاید و افکار، موضوع دیگری است که در این مورد اسلام منعی برای آن قرار نداده است. در زمان پیامبر اسلام(ص) نیز طرح افکار منعی نداشته است؛ بلکه خود قرآن مجید نیز سخنان مخالفان را نقل و به بررسی و ابطال آن ها پرداخته است. در زمان ائمه(ع) نیز، افراد بسیاری شبهات خود را نزد آنان مطرح می کردند و پاسخ های لازم را دریافت می نمودند. بنابراین، طرح افکار در جای خود اشکالی ندارد؛ ولی نباید اجازه داد که از طرح اندیشه ها سوءاستفاده شود و اذهان مردم، دست خوش آسیب های مختلف گردد. آزادی بیان در جمهوری اسلامی ایران در حد متناسبی وجود دارد به گونه ای که در تاریخ این کشور بی سابقه است و حتی در بسیاری از مناطق جهان نیز هم اکنون تا این اندازه وجود ندارد.

یکی از آرمان های بلند نظام مقدس جمهوری اسلامی آن است که فضایی سالم برای عرضه اندیشه های مختلف به