زن در تفسیر نمونه صفحه 104

دیگر قائل بودند از بین برد، وسرچشمه های ارث را در سه چیز خلاصه کرد که تا آن زمان به این شکل سابقه نداشت:

1. نسب: به مفهوم وسیع آن یعنی هر گونه ارتباطی که از طریق تولّد در میان دو نفر در سطوح مختلف ایجاد می شود اعمّ از مرد وزن وبزرگسال وکودک.

2. سبب: یعنی ارتباط هایی که از طریق ازدواج در میان افراد ایجاد می شود.

3. ولاء: یعنی ارتباط های دیگری که از غیر طریق خویشاوندی (سبب ونسب) در میان دو نفر پیدا می شود، مانند «ولاء عتق» یعنی اگر کسی برده خود را آزاد کند، وآن برده پس از مرگ هیچ گونه خویشاوند نسبی وسببی از خود به یادگار نگذارد، اموال

او به آزادکننده او می رسد (واین خود نوعی تشویق وپاداش برای آزاد کردن

بردگان است).

«ولاء ضمان جریره» وآن پیمان خاصّی بوده که در میان دو تن به خواست واراده خودشان برقرار می شده وطرفین متعهّد می شدند که از یکدیگر در موارد مختلفی دفاع کنند وپس از مرگ (در صورتی که هیچ گونه خویشاوند نسبی وسببی نداشته باشند) از یکدیگر ارث ببرند.

ودیگر «ولاء امامت» است؛ یعنی اگر کسی از دنیا برود وهیچ وارث نسبی وسببی وغیر آنها نداشته باشد، میراث او به امام علیه السلام وبه عبارت دیگر به بیت المال مسلمین می رسد.

البتّه هر یک از طبقات فوق شرایط واحکامی دارند که در کتاب های فقهی مشروحآ آمده است.

3. چرا ارث مرد دو برابر زن است؟

با اینکه ظاهرآ ارث مرد دو برابر زن است، امّا با دقّت بیشتر روشن می شود که از یک نظر، ارث زنان دو برابر مردان است، واین به خاطر حمایتی است که اسلام از حقوق زن کرده است.

توضیح اینکه: اسلام وظایفی بر عهده مردان گذارده که با توجّه به آن، نیمی از درآمد مردان عملاً خرج زنان می شود، در حالی که بر عهده زنان چیزی قرار نداده است، مرد باید هزینه زندگی همسر خود را طبق نیازمندی او، از مسکن، پوشاک،