زن در تفسیر نمونه صفحه 134

این تفسیر بسیار بعید به نظر می رسد، زیرا با جمله «أوتَفرِضوا لَهُنَّ فَریضَهً» سازگار نیست.

آن گاه به بیان حکم دیگری در این رابطه می پردازد، می فرماید: «در چنین حالی باید آنان را (با هدیه مناسبی) بهره مند سازید» (وَ مَتِّعُوهُنَّ).

بنابراین اگر نه مهری تعیین شده ونه آمیزشی حاصل گشته، شوهر باید هدیه ای که مناسب با شؤون زن باشد بعد از طلاق به او بپردازد، ولی باید در پرداخت این هدیه، توانایی شوهر نیز در نظر گرفته شود. لذا در دنباله آیه می گوید: «بر آن کس که توانایی دارد به اندازه تواناییش، وبر آن کس که تنگدست است به اندازه خودش هدیه شایسته ای لازم است، واین حقّی است بر نیکوکاران» (عَلَی الْمُوسِعِ قَدَرُهُ وَ عَلَی الْمُقْتِرِ قَدَرُهُ مَتَاعًا بِالْمَعْرُوفِ حَقًّا عَلَی الْمُحْسِنِینَ).

«موسِع» به معنای توانگر، و«مُقتِر» به معنای تنگدست است. از مادّه «قَتر» به معنای بخل وتنگ نظری نیز آمده، مانند (وَ کَان الإِنْسَانُ قَتُورًا).(1)

بنابراین، توانگران باید به اندازه خود وتنگدستان نیز درخور توانایی شان این هدیه را بپردازند وشؤون زن نیز در این جهت در نظر گرفته شود.

جمله «مَتاعآ بِالمَعروف» می تواند اشاره به همه اینها باشد، یعنی هدیه ای به طور شایسته، دور از اسراف وبخل ومناسب حال دهنده وگیرنده.

از آنجا که این هدیه اثر قابل ملاحظه ای در جلوگیری از حسّ انتقامجویی دارد، همچنین در رهایی زن از عقده هایی که ممکن است براثر گسستن پیوند زناشویی حاصل شود، در آیه مورد بحث آن را وابسته به روحیه نیکوکاری واحسان کرده می گوید: (حَقًّا(2) عَلَی الْمُحْسِنِینَ) «این عمل بر نیکوکاران لازم است». یعنی باید آمیخته

با روح نیکوکاری ومسالمت باشد.

ناگفته پیداست تعبیر به «محسنین» (نیکوکاران) برای تحریک احساسات خیرخواهانه افراد در راه ادای این وظیفه است، وگرنه همان طور که اشاره شد این حکم جنبه الزامی دارد.