زن در تفسیر نمونه صفحه 277

دارند چهار ماه انتظار بکشند؛ اگر بازگشت کنند، (چیزی بر آنها نیست)؛ زیرا خداوند، آمرزنده ومهربان است. * واگر تصمیم به جدایی گرفتند، (آن هم با شرایطش مانعی ندارد؛) چرا که خداوند شنوا وداناست. (سوره بقره، آیات 226-227)

تفسیر: مبارزه با یک رسم زشت جاهلی

در دوران جاهلیّت، زن هیچ ارزش ومقامی در جامعه عرب نداشت وبه همین جهت، برای جدایی، یا زیر فشار قرار دادن او، راه های زشتی وجود داشت که یکی از آنها «ایلاء»(1) - به معنای سوگند خوردن بر ترک عمل زناشویی - بود. به این ترتیب که

هر زمان مردی از همسر خود متنفّر می شد سوگند یاد می کرد که با او همبستر نگردد وبا این راه غیر انسانی، همسر خود را در تنگنا می گذاشت؛ نه او را رسمآ طلاق می داد

تا آزادانه شوهر انتخاب کند ونه بعد از آن حاضر می شد آشتی کرده وبا همسر خود زندگی مطلوبی داشته باشد.

البنّه روشن است که مردان خود غالبآ تحت فشار قرار نمی گرفتند چون همسران متعدّدی داشتند.

آیات مورد بحث با این سنّت غلط مبارزه می کند وراه گشودن این سوگند را بیان می دارد، می فرماید: «کسانی که زنان خود را ایلاء می کنند (سوگند می خورند که با آنها آمیزش جنسی نکنند) حق دارند چهار ماه انتظار کشند» (لِلَّذِینَ یُؤْلُونَ مِنْ نِسَائِهِمْ تَرَبُّصُ أَرْبَعَهِ أَشْهُرٍ).

این چهار ماه مهلت برای این است که وضع خویش را با همسر خود روشن کنند وزن را از این نابسامانی نجات دهند.

آن گاه می افزاید: «اگر (در این فرصت) تصمیم به بازگشت گرفتند، خداوند آمرزنده ومهربان است» (فَإِنْ فَاءُوا فَإِنَّ اللهَ غَفُورٌ رَحِیمٌ).

آری، خداوند گذشته او را در این مسأله وهمچنین شکستن سوگند را بر او می بخشد، هرچند کفّاره آن - چنانکه خواهیم گفت - به قوّت خود باقی است.