زن در تفسیر نمونه صفحه 288

بر این اساس، همان گونه که نگاهداری زن وآشتی کردن باید با معروف ونیکی وصفا وصمیمیّت همراه باشد، جدایی نیز باید توأم با احسان گردد.

بدین رودر ادامه آیه می فرماید: «برای شما حلال نیست که چیزی را از آنچه به آنان داده اید پس بگیرید» (وَ لاَ یَحِلُّ لَکُمْ أَنْ تَأْخُذُوا مِمَّا آتَیْتُمُوهُنَّ شَیْئًا).

پس شوهر نمی تواند هنگام جدایی چیزی را که به عنوان مهر به زن داده است بازپس گیرد. واین یک مصداق جدایی برپایه احسان است. شرح این حکم در سوره نساء (آیات 20 و21) خواهد آمد.

بعضی از مفسّران مفهوم این جمله را وسیع تر از «مَهر» دانسته وگفته اند: چیزهای دیگری را نیز که به او بخشیده است بازپس نمی گیرد.(1)

جالب توجّه اینکه در مورد آشتی ورجوع، تعبیر به معروف (یعنی کاری که در عرف ناپسند نباشد) شده ولی در مورد جدایی، تعبیر به احسان آمده که چیزی بالاتر از معروف است، تا مرارت وتلخی جدایی را از این راه برای زن جبران نماید.(2)

در ادامه آیه به مسأله «طلاق خُلع» اشاره کرده می گوید: تنها در یک فرض بازپس گرفتن مهر مانعی ندارد وآن در صورتی است که زن تمایل به ادامه زندگی زناشویی نداشته باشد و«دو همسر از این بترسند که با ادامه زندگی زناشویی، حدود الهی را برپا ندارند» (إِلاَّ أَنْ یَخَافَا أَلاَّ یُقِیمَا حُدُودَ اللهِ).

سپس می افزاید: «اگر بترسید که حدود الهی را رعایت نکنند، گناهی بر آن دو نیست که زن فدیه (عوضی) بپردازد» وطلاق بگیرد (فَإِنْ خِفْتُمْ أَلاَّ یُقِیمَا حُدُودَ اللهِ

فَلاَ جُنَاحَ عَلَیْهِمَا فِیمَاافْتَدَتْ بِهِ).

در حقیقت در اینجا سرچشمه جدایی، زن است واو باید غرامت این کار را بپردازد وبه مردی که مایل است با او زندگی کند اجازه دهد با همان مَهر، همسر دیگری برگزیند.

قابل توجّه اینکه ضمیر در جمله «ألاَّ یُقیما» به صورت تثنیه، اشاره به دو همسر آمده ودر جمله «فَاِن خِفتُم» به صورت جمع مخاطب، این تفاوت ممکن است اشاره