زن در تفسیر نمونه صفحه 329

در آیات گذشته سخن از تهمت زنندگانی بود که شناخته می شدند ومورد مجازات قرار می گرفتند، امّا در اینجا سخن از شایعه سازانی است که خود را از مجازات وحدّ شرعی پنهان داشته اند. قرآن می گوید: اینها تصوّر نکنند که با این عمل می توانند خود را برای همیشه از کیفر الهی دور دارند، خدا آنها را در این دنیا از رحمت خویش دور می کند ودر آخرت عذابی عظیم دارند.

گرچه آیه فوق بعد از داستان افک قرار گرفته وبه نظر می رسد که نزول آن بی ارتباط با این ماجرا نبوده، ولی مانند تمام آیاتی که در موارد خاصّی نازل می شود ومفهوم آن کلّی است اختصاص به مورد معیّنی ندارد.

عجب اینکه بعضی از مفسّران مانند فخر رازی در تفسیرکبیر وبعضی دیگر اصرار دارند که مفهوم این آیه را محدود به تهمت زدن به زنان پیامبر صلی الله علیه و آله بدانند واین گناه را در سر حدّ کفر قرار دهند، وکلمه لعن را که در آیه وارد شده دلیل بر آن بشمرند.

در حالی که تهمت زدن هر چند گناه بسیار بزرگی است واگر در مورد همسران پیامبر صلی الله علیه و آله باشد گناه بزرگ تر وعظیم تری محسوب می شود، ولی به تنهایی موجب کفر نیست ولذا پیامبر صلی الله علیه و آله در داستان «افک» با این گونه افراد معامله «مرتد» نکرد، بلکه در آیات بعد از آن که شرحش را خواندیم توصیه به عدم خشونت بیش از حد در مورد آنان فرمود که با کفر سازگار نیست.

وامّا «لعن» دوری از رحمت خداست که در مورد کافر ومرتکبان گناهان کبیره صادق است، لذا در همین آیاتی که درباره حدّ قذف گذشت (در احکام مربوط به لعان) دو بار کلمه «لعن» در مورد دروغگویان به کار رفته است.

در روایات اسلامی نیز کراراً کلمه «لعن» درباره بعضی از مرتکبان گناهان کبیره به کار رفته است. حدیث «لَعَنَ اللّهُ فِی الخَمرِ عَشرُ طَوائِفَ...؛ خدا ده گروه را در مورد شراب لعنت کرده...» معروف است.

آیه بعد چگونگی حال گروه تهمت زنندگان را در دادگاه بزرگ خدا مشخّص کرده، می گوید: «آنها عذاب عظیمی دارند، در آن روز که زبان های آنها، دست ها وپاهایشان بر ضدّ آنان به اعمالی که مرتکب شده اند گواهی می دهند» (یَوْمَ تَشْهَدُ عَلَیْهِمْ أَلْسِنَتُهُمْ وَأَیْدِیهِمْ وَ أَرْجُلُهُمْ بِمَا کَانُوا یَعْمَلُونَ).

زبان آنها بی آنکه خودشان مایل باشند به گردش در می آید وحقایق را بازگو