زن در تفسیر نمونه صفحه 355

امّا جمعی از فقها ومفسّران آن را به معنی پایان دوران قاعدگی ورسیدن به حدّ نازایی وعدم رغبت کسی به ازدواج با آنها دانسته اند.(1)

ولی ظاهر این است که همه این تعبیرات به یک واقعیّت اشاره می کند وآن اینکه به سنّ وسالی برسند که معمولاً در آن سنّ وسال کسی ازدواج نمی کند، هر چند ممکن است به طور نادر چنین زنانی اقدام به ازدواج بنمایند.

ونیز در مورد مقداری از بدن که جایز است آنها آشکار کنند در احادیث اسلامی تعبیرات مختلفی آمده، در حالی که قرآن به طور سربسته گفته است مانعی ندارد لباس های خود را فرو نهند، که البتّه این تعبیر ظاهر در لباس رو است.

در بعضی از روایات در پاسخ این سؤال که کدام یک از لباس هایشان را می توانند فرو نهند؟ امام صادق علیه السلام می فرماید: «الجِلبابُ؛ چادر».(2)

در حالی که در روایت دیگری تعبیر به جلباب وخمار شده است (خمار به معنی روسری است).(3)

امّا ظاهر این است که این گونه احادیث نیز با هم منافاتی ندارند، منظور این است که مانعی ندارد آنها سر خود را برهنه کنند، موها، گردن وصورت خود را نپوشانند وحتّی در بعضی از احادیث وکلمات فقها، مچ دست ها استثنا شده است، امّا بیش از این مقدار دلیلی درباره استثناءِ آن نداریم.

به هر حال، همه اینها در صورتی است که آنها خودآرایی نکنند (غَیْرَ مُتَبَرِّجَاتٍ بِزِینَهٍ) زینت های پنهانی خود را که دیگران هم واجب است بپوشانند باید مستور دارند، وهمچنین لباس های زینتی که جلب توجّه می کند در تن نکنند وبه تعبیر دیگر، آنها مجازند بدون چادر وروسری با لباس ساده وبدون آرایش بیرون آیند.

امّا با همه اینها این یک حکم الزامی نیست، بلکه اگر آنها مانند زنان دیگر پوشش را رعایت کنند ترجیح دارد، چنانکه در ذیل آیه فوق صریحاً آمده است، زیرا احتمال لغزش - هر چند به صورت نادر - در مورد این گونه افراد نیز هست (ر.ک: ج14، ص573-584).

1- جواهرالکلام، ج 29، ص 85؛ کنز العرفان، ج 2، ص 226.
2- وسائل الشیعه، ج 14، کتاب النکاح، باب 110، حدیث 1.
3- وسائل الشیعه، ج 14، کتاب النکاح، باب 110، حدیث 2 و4.