زن در تفسیر نمونه صفحه 374

تفسیر: جبران زیان های مسلمین وکفّار

در آیات گذشته سخن از «بغض فی اللّه» وقطع پیوند با دشمنان خدا بود، امّا در آیات مورد بحث سخن از «حبّ فی اللّه» وبرقرار ساختن پیوند با کسانی است که از کفر جدا می شوند وبه ایمان می پیوندند.

در نخستین آیه از زنان مهاجر سخن می گوید وجمعاً هفت دستور در این آیه وارد شده که عمدتاً درباره زنان مهاجر وبخشی نیز درباره زنان کافر است.

1. نخستین دستور درباره آزمایش زنان مهاجر است. روی سخن را به مومنان کرده می فرماید: «ای کسانی که ایمان آورده اید، هنگامی که زنان باایمان به عنوان هجرت نزد شما آیند، آنها را از خود نرانید، بلکه آزمایش کنید» (یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِذَا جَاءَکُمُ الْمُوْمِنَاتُ مُهَاجِرَاتٍ فَامْتَحِنُوهُنَّ).

دستور به امتحان با اینکه آنها را مومنات نامیده، به خاطر آن است که آنها ظاهراً شهادتین را بر زبان جاری می کردند ودر سلک اهل ایمان بودند، امّا امتحان برای این بود که اطمینان حاصل شود این ظاهر با باطن هماهنگ است.

نحوه این امتحان، چنانکه گفتیم، به این ترتیب بود که آنها را به خدا سوگند می دادند که مهاجرتشان جز برای قبول اسلام نبوده وآنها باید سوگند یاد کنند که به خاطر دشمنی با همسر یا علاقه به مرد دیگری، یا علاقه به سرزمین مدینه ومانند آن هجرت ننموده اند.

این احتمال نیز وجود دارد که آیه دوازدهم همین سوره تفسیری باشد بر کیفیّت امتحان زنان مهاجر که طبق آن باید با پیغمبر اسلام صلی الله علیه و آله بیعت کنند که راه شرک نپویند وگرد سرقت، اعمال منافی عفّت وکشتن فرزندان ومانند آن نگردند وسر تا پا تسلیم فرمان رسول خدا صلی الله علیه و آله باشند.

البتّه ممکن است کسانی در آن سوگند واین بیعت نیز خلاف بگویند، امّا مقیّد بودن بسیاری از مردم حتّی مشرکان در آن زمان به مسأله بیعت وسوگند به خدا سبب می شد که افراد کمتر دروغ بگویند وبه این ترتیب، امتحان مزبور همیشه دلیل قاطعی بر ایمان واقعی آنها نبود، امّا غالباً می توانست بیانگر این واقعیّت باشد.

لذا در جمله بعد می افزاید: «خداوند از درون دل آنها وایمانشان آگاه تر است» (اللَّهُ أَعْلَمُ بِإِیمَانِهِنَّ).