زن در تفسیر نمونه صفحه 431

پیغمبر صلی الله علیه و آله غیر از علی علیه السلام وفاطمه علیها السلام وحسن وحسین علیهما السلام کسی را برای مباهله نبرد، قرینه آشکاری برای تفسیر آیه خواهد بود، زیرا می دانیم از جمله قرائنی که آیات قرآن را تفسیر می کند، سنت وشأن نزول قطعی است.

بنابراین، ایراد مزبور تنها متوجه شیعه نمی شود. بلکه همه دانشمندان اسلام باید به آن پاسخ گویند.

ثانیآ اطلاق صیغه جمع بر مفرد یا بر تثنیه تازگی ندارد، ودر قرآن وغیر قرآن از ادبیات عرب وحتّی غیر عرب شواهد بسیاری دارد.

توضیح اینکه: بسیار می شود به هنگام بیان یک قانون، یا تنظیم یک عهدنامه، حکم به صورت کلّی وبه صیغه جمع آورده می شود، ومثلاً در عهدنامه چنین می نویسند: مسؤول اجرای آن، امضاءکنندگان عهدنامه وفرزندان آنها هستند، در حالی که ممکن است یکی از دو طرف تنها یک یا دو فرزند داشته باشد، این موضوع هیچ گونه منافاتی با تنظیم قانون یا عهدنامه به صورت «جمع» ندارد.

خلاصه اینکه: ما دو مرحله داریم، مرحله قرارداد ومرحله اجرا؛ در مرحله قرارداد گاهی الفاظ به صورت جمع ذکر می شود تا بر همه مصادیق تطبیق کند، ولی در مرحله اجرا ممکن است مصداق منحصر به یک فرد باشد، واین انحصار در مصداق منافات با کلّی بودن مسأله ندارد.

به عبارت دیگر، پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله موظّف بود طبق قراردادی که با نصارای نجران بست، همه فرزندان وزنان خاصّ خاندانش وکسانی را که به منزله جان او بودند همراه خود به مباهله ببرد، ولی مصداقی جز دو فرزند ویک زن ویک مرد نداشت.

افزون بر این، در آیات قرآن موارد متعدّدی داریم که عبارت به صورت صیغه جمع آمده امّا مصداق آن به جهتی از جهات منحصر به یک فرد بوده است. مثلاً در همین سوره آیه 173 می خوانیم: (الَّذِینَ قَالَ لَهُمُ النَّاسُ إِنَّ النَّاسَ قَدْ جَمَعُوا لَکُمْ فَاخْشَوْهُمْ) «کسانی که مردم به آنها گفتند دشمنان (برای حمله به شما) اجتماع کرده اند از

آنها بترسید».

که منظور از «النّاس» (مردم) طبق تصریح جمعی از مفسّران، نعیم بن مسعود است که از ابوسفیان اموالی گرفته بود تا مسلمانان را از قدرت مشرکان بترساند.(1)