زن در تفسیر نمونه صفحه 535

«مگر آنچه را پروردگارم رحم کند» و با حفظ و کمک او مصون بمانیم (إِلاَّ مَا رَحِمَ رَبِّی).

به هر حال در برابر این گناه از او امید بخشش دارم، چرا که «پروردگارم آمرزنده ومهربان است» (إِنَّ رَبِّی غَفُورٌ رَحِیمٌ).

گروهی از مفسّران دو آیه اخیر را سخن یوسف دانسته وگفته اند: این دو آیه در حقیقت دنباله پیامی است که یوسف به وسیله فرستاده پادشاه به او پیغام داد ومعنی آن چنین است: من اگر می گویم از زنان مصر تحقیق کنید، به خاطر این است که شاه (یا عزیز مصر وزیر او) بداند من در غیاب وی در مورد همسرش نسبت به او خیانت نکرده ام، وخداوند نیرنگ خائنان را هدایت نمی کند. در عین حال من خود را تبرئه نمی کنم، زیرا نفس سرکش، انسان را به بدی ها فرمان می دهد، مگر آنچه خدا رحم کند، پروردگارم آمرزنده و مهربان است.

ظاهراً انگیزه این تفسیرِ مخالف ظاهر آن است که آنها نخواسته اند این مقدار دانش ومعرفت را برای همسر عزیز مصر بپذیرند که او با لحنی مخلصانه وحاکی از تنبّه سخن می گوید.

در حالی که هیچ بعید نیست انسان هنگامی که در زندگی پایش به سنگ خورد، یک نوع حالت بیداری توأم با احساس گناه وشرمساری در وجودش پیدا شود، به خصوص که بسیار دیده شده است شکست در عشق مجازی، راهی برای انسان به سوی عشق حقیقی (عشق به پروردگار) می گشاید وبه تعبیر روانکاوی امروز، آن تمایلات شدید سرکوفته «تصعید» می گردد وبی آنکه از میان برود در شکل عالی تری تجلّی می کند.

پاره ای از روایات که در شرح حال همسر عزیز در سنین بالای زندگی او نقل شده(1)

نیز دلیل بر این بیداری است.

از این گذشته، ارتباط دادن این دو آیه با یوسف به قدری بعید وخلاف ظاهر است که با هیچ یک از معیارهای ادبی سازگار نیست، زیرا اوّلاً «ذلِک» که در آغاز آیه ذکر شده در حقیقت به عنوان ذکر علّت است؛ علّت برای سخن پیش که چیزی جز سخن همسر عزیز نیست وچسبانیدن این علّت به کلام یوسف که در آیات قبل از آن با