زن در تفسیر نمونه صفحه 58

است که در آیه 14 سوره حجرات آمده: (قَالَتِ الاَْعْرَابُ آمَنَّا قُلْ لَمْتُوْمِنُوا وَلَکِنْ قُولُوا أَسْلَمْنَا وَ لَمَّا یَدْخُلِ الاِْیمَانُ فِی قُلُوبِکُمْ) «اعراب گفتند: ما ایمان آورده ایم، بگو: هنوز ایمان نیاورده اید، بلکه بگویید اسلام آورده ایم، وایمان هنوز در اعماق قلب شما نفوذ نکرده است».

اشاره به اینکه «اسلام» همان اقرار به زبان است که انسان را در صف مسلمین قرار می دهد ومشمول احکام آنها می کند، ولی «ایمان» تصدیق به قلب ودل است.

در روایات اسلامی نیز به همین تفاوت اشاره شده است.

در روایتی می خوانیم که یکی از یاران امام صادق علیه السلام درباره «اسلام» و«ایمان» از آن حضرت پرسید که آیا اینها با هم مختلف اند؟ امام در پاسخ فرمود: آری ایمان با اسلام همراه است، امّا اسلام ممکن است همراه ایمان نباشد.

او توضیح بیشتر خواست امام علیه السلام فرمود: «الإسلامُ شَهادَهُ أن لا إلهَ إلّا اللّهُوَالتَّصدیقُ بِرَسولِ اللّهِ صلی الله علیه و آله بِهِ حُقِنَتِ الدِّماءُ، وَ عَلَیهِ جَرَتِ المَناکِحُ وَالمَواریثُ، وَعَلی ظاهِرِهِ جَماعَهُ النّاسِ، وَالإیمانُ الهُدی وَ ما یَثبُتُ فی القُلوبِ مِن صِفَهِ الإسلامِ، وَما ظَهَرَ مِنَالعَمَلِ بِهِ؛ اسلام شهادت به توحید وتصدیق به رسالت پیامبر است، هر کس اقرار به این دو کند جانش (در پناه حکومت اسلامی) محفوظ خواهد بود، وازدواج مسلمانان با او جایز ومی تواند از مسلمین ارث ببرد، وگروهی از مردم مشمول همین ظاهر اسلام هستند، امّا ایمان نور هدایت وحقیقتی است که در دل از وصف اسلام جای می گیرد واعمالی است که به دنبال آن می آید».(1)

«قانِت» از مادّه «قنوت» چنانکه قبلاً هم گفته ایم، به معنی اطاعت توأم با خضوع است، اطاعتی که از ایمان واعتقاد سر زند، واین اشاره به جنبه های عملی وآثار

ایمان است.

سپس به یکی دیگر از مهم ترین صفات مؤمنان راستین یعنی حفظ زبان پرداخته، می گوید: «ومردان راستگو وزنان راستگو» (وَالصَّادِقِینَ وَالصَّادِقَاتِ).

از روایات اسلامی استفاده می شود که استقامت ودرستی ایمان انسان به استقامت ودرستی زبان اوست:«لا یَستَ قیمُ اِیمانُ امرِءٍ حَتّی یَستَقیمَ قَلبُهُ، وَ لا یَستَقیمُ قَلبُهُ حَتّی