- درخشانترین اخلاق انسانی 1
- بخش اوّل اهمّیّت انفاق در اسلام 6
- اشاره 6
- یک مثال زیبا 8
- 2 نماز و انفاق در کنار هم 12
- 3 انفاق و عفو و فروبردن خشم، سه عامل مهمّ سعادت 15
- 4 آنها که اشک میریختند چرا که توان انفاق نداشتند! 18
- 5 پاداش بزرگ انفاق 20
- 6 پسانداز جاویدان 27
- اشاره 27
- الف- انفاق مایه فزونی است نه کمبود 29
- ب- اموال خودرا بیمه الهی کنید 33
- ج- وسعت مفهوم انفاق 34
- 7 انفاقهای شما نزد خداست! 35
- مبارزه با افکار شیطانی که مانع انفاق است 37
- 8 انفاق کنید و از فقر نترسید 37
- اشاره 37
- اشاره 41
- 9 حتّی به غیر مسلمانان انفاق کنید! 41
- اثر انفاق در زندگی انفاق کنندگان 43
- وجهاللَّه چه معنی دارد؟ 44
- 10 با انفاق، خود را از خطرات نجات دهید 45
- 11 چه کسانی از آتش دوزخ بر کنارند؟ 48
- اشاره 48
- فرهنگ انفاق در روایات اسلامی 50
- اشاره 52
- 12 راه رسیدن به مقاصد عالی 52
- نفوذ آیات قرآن در دلهای مسلمانان 53
- بخش دوم شرایط انفاق ارزشمند 57
- اشاره 57
- چگونه اموالی را باید انفاق کرد؟ 58
- 14 انفاق به صورتهای گوناگون 62
- 15 انفاق از همه چیز و به هر صورت 64
- 16 انفاق پنهانی بهتر است 66
- اشاره 69
- بخش سوم به چه کسانی انفاق کنیم و چگونه انفاق کنیم 69
- پاسخ به یک سؤال 74
- الف- بلای اسراف و تبذیر 75
- ب- فرق میان اسراف و تبذیر 77
- ج- آیا میانهروی در انفاق با ایثار تضاد دارد؟! 79
- 18 بهترین مورد انفاق 79
- بخش چهارم موانع قبول انفاق 83
- اشاره 83
- یک مثال جالب دیگر 85
- 20 موانع قبول! 88
- اشاره 92
- 21 باز هم موانع قبول انفاق 92
- شرایط قبول انفاق در روایات اسلامی 94
- بخش پنجم انفاقهای ریایی 96
- اشاره 96
- انفاقهای الهی و انفاقهای ریایی 97
- 23 باز هم انفاقهای ریایی! 101
- اشاره 101
- یک مثال زیبا 102
- دو نکته 103
- بخش ششم ده شرط لازم برای انفاق ارزشمند 105
دادن به زندگی خود وامیماند و طبعاً ارتباط و پیوند او با مردم نیز قطع خواهد شد.
در بعضی از روایات که در شأن نزول این آیه نقل شده، این مطلب به وضوح دیده میشود.
در روایتی میخوانیم:
پیامبر صلی الله علیه و آله در خانه بود، سؤال کنندهای بر در خانه آمد، چون چیزی برای بخشش آماده نبود، و او تقاضای پیراهن کرد، پیامبر صلی الله علیه و آله پیراهن خودرا به او داد، و همین امر سبب شد که آن روز نتواند برای نماز به مسجد برود!
این پیش آمد زبان کفّار را باز کرد و گفتند: محمّد صلی الله علیه و آله خواب مانده یا مشغول سرگرمی است و نمازش را به دست فراموشی سپرده است!
و به این ترتیب، این کار هم ملامت و شماتت دشمن، و هم انقطاع از دوست را در پی داشت، و مصداق «ملوم و محسور» شد؛ آیه فوق نازل گردید و به پیامبر صلی الله علیه و آله هشدار داد که این کار تکرار نشود.
در مورد تضادّی که ظاهراً این دستور با مسأله «ایثار» دارد در آینده بحث خواهیم کرد.
بعضی نیز نقل کردهاند که گاهی پیامبر صلی الله علیه و آله آنچه را در بیتالمال داشت به نیازمند میداد به گونهای که اگر بعداً نیازمندی به سراغ او میآمد، چیزی در بساط نداشت و شرمنده میشد، و چه بسا شخص نیازمند، زبان به ملامت میگشود و خاطر پیامبر صلی الله علیه و آله را آزرده میساخت، لذا دستور داده شد که نه همه آنچه را در بیتالمال دارد انفاق کند و نه همه را نگاهدارد، تا این گونه مشکلات پیش نیاید.
پاسخ به یک سؤال
در اینجا این سؤال مطرح میشود که اصلًا چرا بعضی از مردم محروم و نیازمند و مسکین باشند که لازم شود ما به آنها انفاق کنیم، آیا بهتر نبود خداوند به آنها هر چه لازم بود میداد تا نیازی نداشته باشند که ما به آنها انفاق کنیم؟
آخرین آیه مورد بحث، گویی اشاره به پاسخ همین سؤال است؛ میفرماید:
«خداوند روزیش را بر هر کس بخواهد گشاده میدارد و بر هر کس بخواهد تنگ میکند، چرا که او نسبت به بندگان آگاه و بینا است (انّ ربّک یبسط الرّزق لمن یّشاء ویقدر انّه کان بعباده خبیراً بصیراً).»
در واقع، این یک آزمون برای شما است وگرنه برای او همه چیز ممکن است؛ او میخواهد به این وسیله شما را تربیت کند، و روح سخاوت و فداکاری و از خود گذشتگی را در شما پرورش دهد.
بعلاوه، بعضی از مردم اگر کاملًا بینیاز شوند راه طغیان و سرکشی پیش میگیرند، و صلاح آنها این است که در حدّ معیّنی از روزی باشند، حدّی که نه موجب فقر گردد، نه طغیان.
از همه اینها گذشته، وسعت و تنگی رزق در افراد انسان (بجز موارد استثنایی یعنی از کار افتادگان و معلولین) بستگی به میزان تلاش و کوشش آنها دارد و اینکه میفرماید خدا روزی را برای هر کس بخواهد تنگ و یا گشاده میدارد، این خواستن هماهنگ با حکمت او است و حکمتش ایجاب میکند که هر کس تلاشش بیشتر باشد، سهمش فزونتر، و هر کس کمتر باشد، محرومتر گردد.