احکام حقوقی از دیدگاه قرآن و حدیث صفحه 150

اين همـان معنائي است كه آيه شريفه:

«وَ ما خَلَقْنَا السَّمواتِ وَ الاَْرْضَ وَ ما بَيْنَهُما لاعِبينَ. ما خَلَقْناهُما اِلاّ بِالْحَقِّ وَ لكِنَّ اَكْثَـرَهُـمْ لا يَعْلَمُـونَ،» (38 و 39 / دخان)

و نيـز آيــه شـريفـه :

ـ «وَ ما خَلَقْنَا السَّماءَ وَ الاَْرْضَ وَ مـا بَيْنَهُمـا باطِـلاً ذلِـكَ ظَـنُّ الَّذينَ كَفَـروُا فَوَيْلٌ لِلَّذينَ كَفَروُا،» (27 / ص)

پس همان‌طور كه يك صنعتگر اگر چيزي را به عنوان سرگرمي و تفريح بسازد،

مفهوم مراقبت خدا از اعمال انسان‌ها (367)

بدون اين كه عنايتي و حاجتي به آن داشته باشد، همين كه آن را ساخت ارتباطش با آن قطع مي‌شود، و ديگر اعتنائي به آن ندارد كه چه مي‌شود و در كدام خاكروبه مي‌افتد، و فاسد مي‌شود، و اما اگر چيزي را براي منظوري بسازد، همواره مراقب آن خواهد بود، و آن را زيرنظر مي‌گيرد، تا اگر خطري كه آن را از صلاحيت به كار بردن در آن منظور ساقط مي‌كند تهديدش كرد، از آن خطر جلوگيري كند، و به اين منظور اگر صلاح ديد از يكي از اجزاي آن كه در نتيجه دادنش مؤثر است صرف‌نظر مي‌كند، و يا جزئي ديگر به آن اضافه مي‌كند، و يا اگر ديد ديگر منظورش را تأمين نمي‌كند، اوراقش نموده، از نو آن را مي‌سازد، و صنعت جديدي درست مي‌كند.

وضع خلقت آسمان‌ها و زمين و موجودات در آن‌ها كه يكي از آن‌ها انسان است نيز چنين است، خداي تعــالي آن چــه را خلــق كــرده عبــث و بيهوده خلق نكرده، بلكه

(368) احكام حقوقي

بــراي اين خلــق كــرده كه به حد كمالش برساند، و دوباره به سوي خودش برگرداند، هــم‌چنــان كــه فرمود: