احکام حقوقی از دیدگاه قرآن و حدیث صفحه 72

«وَ لَكُـــمْ فِــي الْقِصـاصِ حَيــوةٌ يــا اوُلِــي الاَْلْبـــابِ لَعَلَّكُــمْ تَتَّقُـــونَ،»

«و شما را در قصاص حياتي است اي خردمندان اگر بخواهيد تقوي داشته باشيد!» (179 / بقره)

1 ـ آيات فوق خطاب به مؤمنين است، و در اين اشارتي است به اين كه حكم

حكم قصاص،اجرا، عفو و اثرحياتبخش‌آن دراجتماع (183)

قصاص مخصوص جامعه مسلمين است و كفاري كه در كشورهاي اسلامي به عنوان اهل‌ذمه زندگي مي‌كنند و غيرآنان ازكفار، مشمول‌آيه نيستند و آيه از كار آن‌ها ساكت است.

2 ـ اگراين‌آيه را با آيه «اَنَ‌النَّفْسَ‌بِالنَّفْسِ...،» بسنجيم، نسبت‌تفسيررا براي آن دارد.

كلمــه «قِصــاص» به معنــاي تعقيــب كردن جاي پاست، كه گوئي جاني را در جنايتش تعقيب مي‌كنند، و عين آن جنــايت كه او وارد آورده بــر او وارد مي‌آورنــد.

«فَمَنْ عُفِيَ لَهُ مِنْ اَخيهِ شَيْ‌ءٌ...،» «عَفْو» از قاتل تنها در حق قصاص است، هر حقي كه باشـد، چـه تمـامـي حـق قصـاص بـاشـد و چـه بعضي از آن، مثل اين كه صاحبان خون چند نفــر باشند، بعضي حق قصاص خود را به قاتل ببخشند و بعضي نبخشند كه در اين صــورت هـم ديگر قصــاص عملـي نمي‌شـود، بلكـه (مثل آن صورتي كه همه صـاحبـان حـق از حـق خـود صـرف‌نظر كنند،) تنها بايد ديه يعني خــون‌بهــا بگيـرند.

(184) احكام حقوقي

اگر از صاحبان خون تعبير به برادران قاتل كرد براي اين بود كه حس محبت و رأفت آنــان را بـه نفـع قـاتـل برانگيزاند و نيز بفهماند: در عفو لذتي است كه در انتقام نيست.