زندان و تبعید در اسلام صفحه 100

گفتار ششم: حق تسریع در محاکمه

منشأ این حق، روایتی است که می‌گوید: علی علیه السّلام جمعه‌ها به زندان‌ها سرکشی می‌کرد و هرکس می‌بایستی حدّ بخورد، حدّ را بر او جاری می‌کرد و هرکس محکوم به حدّ نبود، آزادش می‌کرد. «1»

فقهای ما در کتاب قضاء، به این حق توجه کرده‌اند و آن را در قسمت آداب مستحبی آورده‌اند و گفته‌اند: اولین عملی که مستحب است قاضی در ابتدای قضاوت روزانۀ خود، آن را جزء کارهای خود قرار دهد این است که به امور زندانیان بلاتکلیف و بازداشتی بپردازد؛ چنان‌که شیخ طوسی، «2» قاضی ابن برّاج، «3» ابن حمزه، «4» محقق حلی، «5» علامه حلی، «6» شیخ بهایی، «7» فیض کاشانی، «8» سبزواری «9» و سید عاملی «10» گفته‌اند.

______________________________
(1)- دعائم الاسلام ج 2، ص 42؛ مستدرک الوسائل، ج 18، ص 36.
(2)- المبسوط، ج 8، ص 91.
(3)- المهذب، ج 2، ص 595.
(4)- الوسیلة، ص 209.
(5)- المختصر النافع، ص 279؛ و شرائع الاسلام، ج 4، ص 73.
(6)- قواعد الاحکام، ج 2، ص 204؛ تحریر الاحکام، ج 2، ص 182؛ تذکرة الفقهاء، ج 2، ص 59؛ تبصرة المتعلمین، ص 179.
(7)- جامع عباسی، ص 355.
(8)- مفاتیح الشرائع، ج 3، ص 249.
(9)- کفایة الاحکام، ص 262.
(10)- مفتاح الکرامة، ج 10، ص 70.