زندان و تبعید در اسلام صفحه 148

گرچه بردۀ خودش نباشد. اهل سنت در این مورد روایاتی را نقل کرده‌اند. «1» یکی از خلفا، قاتل برده را به مدت یک سال تبعید کرد. «2» من ندیدم هیچ‌یک از فریقین، فتوا به تبعید در این مورد داده باشند؛ گرچه گفته‌اند قاتل برده، تعزیر می‌شود. برخی از علمای عامّه فتوا داده‌اند که قاتل برده، زندانی می‌شود. «3»

4. قتل ذمّی

این روایت از طریق عامّه وارد شده است: پیامبر صلّی اللّه علیه و آله فرمود: قاتل از سرزمین خود به جای دیگری تبعید می‌گردد. «4» عمر بن عبد العزیز، کشندۀ شخصی ذمّی را به سرزمین خثعم تبعید کرد. «5» علمای اهل سنت فتوا به تبعید نداده‌اند، بلکه گفته‌اند تعزیر می‌شود. شاید علت عدم فتوا، ضعف روایت باشد؛ «6» به جهت مرسل بودن و حذف واسطه میان عمرو بن شعیب و پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و یا به جهت اختلاف دربارۀ خود عمرو بن شعیب، زیرا وی از نظر برخی از علمای اهل سنت حجت نیست. «7»

______________________________
(1)- مصنّف، ابن ابی شیبة، ج 9، ص 407.
(2)- کنز العمال، ج 15، ص 119.
(3)- المدونة الکبری، ج 6، ص 403؛ المحلّی، ج 1، ص 347.
(4)- مصنّف، عبد الرزاق، ج 10، ص 92.
(5)- السنن الکبری، ج 8، ص 101.
(6)- النفی و التغریب، ص 76.
(7)- تهذیب التهذیب، ج 8، ص 43؛ سیر أعلام النبلاء، ج 5، ص 165.