زندان و تبعید در اسلام صفحه 76

2. ادّعای اعسار مدیون

روایاتی در این مورد وجود دارد، از جمله روایتی که صدوق به سند خود نقل کرده است: «امیر المؤمنین علیه السّلام چنین قضاوت کرد که صاحب دین (مدیون) زندانی می‌شود، وقتی معلوم شد مفلس و محتاج است آزاد می‌شود تا دنبال کسب برود و مالی به دست آورد». «1»

بسیاری از فقهای متقدم و معاصر به این حکم فتوا داده‌اند، مانند شیخ مفید. «2» ابو صلاح حلبی نیز در چندجا از کتابش، گفته است: اگر مدیون ادّعای اعسار کرد و طلبکار منکر اعسار شد و بیّنه در میان نبود … اگر پس از حبس ثابت شد که مدیون، معسر است آزاد می‌گردد. «3» سلار بن عبد العزیز، «4» طباطبایی، «5» خوانساری «6» و محقق عراقی «7» نیز قائل به این حکم شده‌اند.

از علمای اهل سنت، ابن جلاب «8» و موصلی «9» همین رأی را دادند.

______________________________
(1)- الفقیه، ج 3، ص 19؛ التهذیب، ج 6، ص 232.
(2)- المقنعة، ص 723.
(3)- الکافی فی الفقه، ص 341.
(4)- المراسم العلویة، ص 230.
(5)- ریاض المسائل، ج 15، ص 66.
(6)- جامع المدارک، ج 6، ص 25.
(7)- شرح التبصرة، ص 78.
(8)- التفریع، ج 2، ص 247.
(9)- الاختیار، ج 2، ص 89؛ موارد السجن، ص 407.