زندان و تبعید در اسلام صفحه 86

3. مدّعی (خواهان) بیّنه ندارد و مدّعی علیه (خوانده) حاضر نیست قسم بخورد. قول به حبس در این مورد، نظر برخی از اهل سنت مانند ابو حنیفه و ابن ابی لیلی «1» است.

4. اگر مدعی علیه (خوانده) از جواب و توضیح خودداری کند، قول به حبس در میان امامیه مشهور است. «2» اضافه بر حبس، در زندان به او سخت‌گیری می‌شود. «3» برخی از اهل سنت مانند قرافی «4» به این قول معتقدند.

5. اگر مدّعی علیه (خوانده) منکر وجود محکوم به (آنچه مورد ادعای مدّعی است) شود. علامه حلی به تفصیل، به این مسأله پرداخته است. «5»

موارد دیگری نیز به عنوان موجبات حکم زندان وجود دارد، مانند حبس شهود پس از نماز عصر- البته بنابر اختلافی که در معنای آیه (تَحْبِسُونَهُمٰا مِنْ بَعْدِ الصَّلٰاةِ فَیُقْسِمٰانِ بِاللّٰهِ) وجود دارد، «6» - حبس برده‌ای که احتمال فرار او وجود دارد، «7» حبس بردۀ فراری «8» و حبس صاحب

______________________________
(1)- المحلی، ج 9، ص 373؛ الخلاف، ج 6، ص 290.
(2)- مفتاح الکرامة، ج 10، ص 86.
(3)- ریاض المسائل، ج 15، ص 85.
(4)- الفروق، ج 4، ص 80.
(5)- قواعد الاحکام، ج 2، ص 216؛ تحریر الاحکام، ج 2، ص 187؛ موارد السجن، ص 470.
(6)- المائدة، ص 106؛ کنزل العرفان، ج 2، ص 99؛ احکام القرآن، ج 2، ص 216؛ التفسیر الکبیر، ج 12، ص 117.
(7)- الکافی، ج 6، ص 199؛ وسائل الشیعة، ج 16، ص 52.
(8)- الخراج، ص 184؛ الفروق، ج 4، ص 79؛ المدونة الکبری، ج 6، ص 176.