زندان و تبعید در اسلام صفحه 94

از کلام محقق سبزواری فهمیده می‌شود که عمل حرّ، مالیت ندارد.

محقق سبزواری می‌گوید: عدم مالیت عمل حرّ، قطعی است. ازاین‌رو، وی معتقد است حبس صنعتگر، «1» ضمانتی ندارد. امام خمینی «2» [نیز به این رأی قائل است].

مرحوم طبسی می‌گوید: «اگر عدم مالیت عمل حرّ، اجماعی باشد، ما حرفی نداریم؛ ولی اگر اتفاقی و اجماعی نباشد، مسأله مشکل است؛ زیرا کسی که یک شخص صنعتگر را می‌گیرد و زندانی می‌کند چون او را از شغلش باز داشته، باعث از دست رفتن منافع او می‌شود و اگر این زندان نبود، زندانی آن منافع را کسب می‌کرد. پس آن‌که او را به زندان انداخته، در حقیقت منافع او را از بین برده و اینک اگر شارع بگوید ضمانتی در کار نیست، برای این شخص زیان است و لا ضرر و لا ضرار فی الاسلام؛ به‌ویژه اگر شخص زندانی از کسانی باشد که درآمدی جز همان صنعتگری نداشته باشد و مخارج خود و خانواده‌اش منحصر به آن کار صنعتی و دستی باشد. «3»

______________________________
(1)- المختصر النافع، ج 2، ص 256؛ المکاسب المحرمة، ج 6، ص 14؛ حاشیة المکاسب للسید الیزدی، ص 55؛ تقریرات النائینی، ص 40؛ حاشیة الایروانی، ص 72.
(2)- کتاب البیع، ج 1، ص 20؛ مصباح الفقاهة، ج 2، ص 36؛ جامع المدارک، ج 5، ص 799.
(3)- ذخیرة الصالحین، ج 5، ص 80.