حیله‌های شرعی و چاره‌جوئی‌های صحیح صفحه 107

ص: 116

نمی‌خورد، و روایت فوق ضمّ ضمیمه را راه حل فرار از ربای معاملاتی بیان می‌کند، به این گونه که مثلا یک دینار و یکصد درهم را مثلا به دویست درهم معامله کنند.

2- عبید اللّه حلبی، که از اصحاب جلیل القدر امام صادق علیه السّلام است، از آن حضرت چنین نقل می‌کند:

قال: لا بأس بالف درهم و درهم، بالف درهم و دینارین، إذا دخل فیها دیناران أو أقلّ أو أکثر فلا بأس «1»؛

معاملۀ هزار و یک درهم، با هزار درهم و دو دینار، یعنی با ضمیمۀ دو دینار یا کمتر یا بیشتر، اشکالی ندارد.»

این روایت، هم از نظر سند معتبر، و هم از جهت دلالت صریح در مطلوب است. علاوه بر این، از آن استفاده می‌شود که مقدار ضمیمه مهم نیست، کم باشد یا زیاد؛ بلکه اصل وجود آن مهم است.

از دو روایت فوق، و روایات مشابه متعدّد دیگر «2»، استفاده می‌شود که ضمّ ضمیمه راه مناسبی برای فرار از ربای معاملاتی در بیع دو جنس مشابه ناهم‌وزن است. این گروه از روایات از نظر سند قویتر، و از جهت دلالت صریحتر از گروه اوّل می‌باشد.

نقد و بررسی

اشکالات مهمّی، که نسبت به طایفۀ اوّل مطرح گردید، در اینجا هم جاری است. زیرا:

______________________________
(1). وسائل الشیعة، جلد 12، ابواب الصرف، باب 6، حدیث 4.
(2). وسائل الشیعة، جلد 12، ابواب الصرف، باب 6، حدیث 1 و 3 و 7 و باب 11، حدیث 5.