بررسی فقهی احکام رشوه، غش و کم فروشی صفحه 61

فقط یک جا گفته است «و رُوی عن عمّار بن مروان الکلبی» (1) که در چنین جاهایی نمی توانیم بگوییم شیخ صدوق با سند خودش از عمار بن مروان الکلبی نقل می کند؛ مخصوصاً در این جا که سندش در مشیخه به عمار بن مروان صحیح است؛ (2) به خاطر این که به صورت مجهول (و رُوی عن عمار بن مروان الکلبی) نقل می کند و اطمینان به آن نداشته، و الّا باید می فرمود: «و رَوی عمار بن مروان الکلبی» بنابراین با سند خودش از او نقل نکرده است. امّا این که چرا در مشیخه به عمار بن مروان الکلبی سند بیان می کند، هیچ احتمالی باقی نمی ماند، الّا همان احتمالی که محقق اردبیلی (صاحب جامع الرواه) گفتند که این عمار بن مروان الکلبی با عمار بن مروان الیشکری متحد است (3) ، و مؤید آن است: روایتی که برقی از

1- من لا یحضره الفقیه، ج 2، بَابُ مَا یَجِبُ عَلَی الْمُسَافِرِ فِی الطَّرِیقِ ...، ص 274: وَ رُوِیَ عَنْ عَمَّارِ بْنِ مَرْوَانَ الْکَلْبِیِّ قَالَ: أَوْصَانِی أَبُو عَبْدِ اللَّهِ - علیه السلام - فَقَالَ: أُوصِیکَ بِتَقْوَی اللَّهِ وَ أَدَاءِ الْأَمَانَهِ وَ صِدْقِ الْحَدِیثِ وَ حُسْنِ الصُّحْبَهِ لِمَنْ صَحِبَکَ وَ لا قُوَّهَ إِلّا بِاللّهِ.
2- من لا یحضره الفقیه، ج 4، ص 498: و ما کان فیه عن عمّار بن مروان الکلبیّ فقد رویته عن محمّد بن موسی بن المتوکّل رضی اللّه عنه عن عبد اللّه بن جعفر الحمیریّ، عن محمّد بن الحسین بن أبی الخطّاب عن الحسن بن محبوب، عن أبی أیّوب الخزّار، عن عمّار بن مروان.
3- حتی اگر بگوییم عمار بن مروان الکلبی با یشکری متحد است باز این سؤال باقی می ماند که شیخ صدوق در من لا یحضره الفقیه هیچ روایتی را به عمار بن مروان، ابتداء سند نکرده است، پس چرا در مشیخه فرموده است «و ما کان فیه عن عمار بن مروان الکلبی فقد رویته عن ...»؟! أولی آن است که در جواب بگوییم صدوق - رحمه الله - در ذهنشان نبوده که روایتی را ابتداء به عمار بن مروان نکرده اند. (امیرخانی)