بررسی گسترده ی فقهی کذب (موضوع، احکام و موارد استثناء) صفحه 305

ممکن است در رابطه با این روایت چنین استدلال شود که کلام حضرت - علیه السلام - اختصاص به امور شرعی ندارد و عرفیات را هم شامل می شود؛ زیرا حضرت به عنوان یک قاعده ی کلّی بیان می فرمایند: «لَا تَقُلْ مَا لَا تَعْلَمُ بَلْ لَا تَقُلْ کُلَّ مَا تَعْلَمُ»، خصوصاً با تبیینی که در ذیل می فرمایند: «قَدْ فَرَضَ عَلَی جَوَارِحِکَ کُلِّهَا فَرَائِضَ یَحْتَجُّ بِهَا عَلَیْکَ»؛ خداوند متعال فرائضی را برای تو واجب کرده که به آن احتجاج خواهد کرد. [پس معلوم می شود این ها فریضه است] سپس استشهاد حضرت به آیه ی شریفه ی (وَ لا تَقْفُ ما لَیْسَ لَکَ بِهِ عِلْمٌ) و در ادامه به آیه ی شریفه ای که در مورد قضیه ی «إفک» در سوره ی مبارکه ی نور است و مستقیماً مربوط به احکام الله نیست:

(إِذْ تَلَقَّوْنَهُ بِأَلْسِنَتِکُمْ وَ تَقُولُونَ بِأَفْواهِکُمْ ما لَیْسَ لَکُمْ بِهِ عِلْمٌ وَ تَحْسَبُونَهُ هَیِّناً وَ هُوَ عِنْدَ اللَّهِ عَظِیمٌ)؛

هنگامی که [آن شایعه] را از زبان یکدیگر تلقّی کرده و با دهان هایتان چیزی را می گفتید که اطلاعی از آن نداشتید و آن را کوچک می پنداشتید، در حالی که نزد خدا بزرگ است.

بلکه چه بسا گفته شود آیه ی اخیر به تنهایی می تواند دالّ بر حرمت مطلق قول به غیر علم باشد؛ زیرا خداوند متعال می فرماید: (وَ تَقُولُونَ بِأَفْواهِکُمْ ما لَیْسَ لَکُمْ بِهِ عِلْمٌ)، سپس با لحن تندی که دالّ بر حرمت است می فرماید: (تَحْسَبُونَهُ هَیِّناً وَ