بررسی گسترده ی فقهی: قمار، قیادت، قیافه، کهانت و ... صفحه 100

تا این جا بود می توانستیم بگوییم اشعار دارد بر این که لعب شطرنج و نرد، غیر از قمار است، امّا چون در ادامه می فرماید «و غیره من أنواع القمار»؛ یعنی شطرنج و نرد را از انواع قمار ذکر کرده است، پس می توانیم بگوییم کلام شیخ مفید اشعار دارد که لعب بدون رهن حرام نیست.

سید مرتضی اعلی الله مقامه در رسائل می فرماید:

«اللعب بالشطرنج و النرد محرم محظور و اللعب بالنرد أغلظ و أعظم عقابا. و لا قبحه عند الشیعه الإمامیه فی اللعب بشی ء منها علی وجه لا شیب»(1)

معلوم نیست مراد سید مرتضی- قدس سره - از عبارت «علی وجه لا شیب» چیست؟ مرادشان هر چه باشد می توان از این عبارت استفاده کرد که به هر حال سید مرتضی می خواهند استثنائی از حرمت لعب ذکر کنند.

امّا شیخ طوسی- قدس سره - در خلاف تصریح می کند که لعب بدون رهن هم حرام است:

«اللعب بالشطرنج حرام علی أی وجه کان، و یفسق فاعله به، و لا تقبل شهادته»(2)

1- رسائل الشریف المرتضی، ج 1، ص295.
2- الخلاف، ج 6، ص302.