بررسی گسترده ی فقهی: قمار، قیادت، قیافه، کهانت و ... صفحه 191

کُلُّ لَهْوِ الْمُؤْمِنِ بَاطِلٌ إِلَّا فِی ثَلَاثٍ فِی تَأْدِیبِهِ الْفَرَسَ وَ رَمْیِهِ عَنْ قَوْسِهِ وَ مُلَاعَبَتِهِ امْرَأَتَهُ فَإِنَّهُنَّ حَقٌّ.(1)

این روایت مرفوعه است.

پیامبر اسلام- صلی الله علیه و آله و سلم - در حدیثی فرمودند: تمام لهوهای مؤمن باطل است، مگر در سه مورد: تربیت اسب، تیراندازی و ملاعبه ی با همسرش، همانا این سه مورد حقّ است.

این روایت هم در مورد جنگ چیزی ندارد تا از آن عمومیت را به دست آوریم.

_ مرسله ی صدوق:

مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ قَالَ: قَالَ الصَّادِقُ- علیه السلام -: إِنَّ الْمَلَائِکَهَ لَتَنْفُرُ عِنْدَ الرِّهَانِ وَ تَلْعَنُ صَاحِبَهُ مَا خَلَا الْحَافِرَ وَ الْخُفَّ وَ الرِّیشَ وَ النَّصْلَ وَ قَدْ سَابَقَ رَسُولُ اللَّهِ- صلی الله علیه و آله و سلم - أُسَامَهَ بْنِ زَیْدٍ وَ أَجْرَی الْخَیْلَ.(2)

این روایت مرسله است.(3)

1- وسائل الشیعه، ج19، کتاب السبق و الرمایه، باب1، ح5، ص250 و الکافی، ج5، ص50.
2- همان، ح6، ص251 و من لا یحضره الفقیه، ج4، ص59.
3- مرحوم صدوق این روایت را در جای دیگری (ج3، ص48)) در ضمن روایتی از علاء بن سیابه نقل کرده و فرموده است: «و رُوِیَ عَنِ الْعَلَاءِ بْنِ سَیَابَهَ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ- علیه السلام - عَنْ شَهَادَهِ مَنْ یَلْعَبُ بِالْحَمَامِ قَالَ: لَا بَأْسَ إِذَا کَانَ لَا یُعْرَفُ بِفِسْقٍ قُلْتُ: فَإِنَّ مَنْ قِبَلَنَا یَقُولُونَ قَالَ عُمَرُ هُوَ شَیْطَانٌ فَقَالَ: سُبْحَانَ اللَّهِ أَ مَا عَلِمْتَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ- صلی الله علیه و آله و سلم - قَالَ: إِنَّ الْمَلَائِکَهَ لَتَنْفُر ...» بنابراین ممکن است منظور شیخ صدوق- قدس سره - از این روایت، همان روایت علاء بن سیابه باشد. اگر همان روایت علاء بن سیابه باشد، گرچه شیخ صدوق در مشیخه به علاء بن سیابه سندی ذکر می کند و می فرماید: «و ما کان فیه عن العلاء بن سیابه فقد رویته عن أبی _ رضی اللّه عنه _ عن سعد ابن عبد اللّه، عن أحمد بن محمّد بن عیسی، عن الحسن بن علیّ الوشّاء، عن أبان بن عثمان عن العلاء بن سیابه» که خود علاء بن سیابه توثیق ندارد، امّا در این جا چون تعبیر به «رُوی» به نحو مجهول می کند، معلوم می شود با آن سند ذکر نکرده است. علی ایّ حالٍ از لحاظ سند ناتمام است. [و از این جا می توان گفت این که شیخ صدوق بعضی از روایات را با ضرس قاطع به امام- علیه السلام - نسبت می دهد، قابل مناقشه است و اطمینانی به صدور آن از معصوم- علیه السلام - نیست]. امّا اگر بگوییم منظور شیخ صدوق از این روایت، روایت علاء بن سیابه نبوده، بلکه روایت دیگری است، گرچه بعضی به خاطر اسناد مستقیم صدوق به امام- علیه السلام - کشف می کنند که روایت صادر شده، ولی به نظر حضرت استاد دام ظله، این وجه تمام نیست و روایت مرسله است. (امیرخانی)