بررسی گسترده ی فقهی: قمار، قیادت، قیافه، کهانت و ... صفحه 368

این می شود که بهتان زدن به مبتدع جایز است، مرحوم شیخ ابتدا این معنا را نمی پذیرند و می فرمایند:

«باهتوهم کیلا یطمعوا فی إضلالکم» محمول علی اتهامهم و سوء الظن بهم بما یحرم اتهام المؤمن به.

به این معناست که باید مبتدع را متّهم دانست و نسبت به او سوء ظن داشت؛ نه این که مطالب کذبی را به او نسبت داد.

هرچند در ادامه می فرماید: احتمال هم دارد روایت را به ظاهرش حمل کنیم و بگوییم کذب بر مبتدع جایز است؛ چون مصلحت دور کردن مردم از مبتدع بالاتر از مفسده ی کذب است. بعد هم روایتی را ذکر می کنند که از آن استفاده می شود _ در آن جا که می فرماید «الْکَفُّ عَنْهُمْ أَجْمَلُ» _ نسبت إفتراء و قذف به مخالفین معهود علی کراههٍ جایز است:(1)

1- المکاسب المحرمه، ج 2، ص118: و یحتمل إبقاؤه علی ظاهره بتجویز الکذب علیهم لأجل المصلحه؛ فإنّ مصلحه تنفیر الخلق عنهم أقوی من مفسده الکذب. و فی روایه أبی حمزه عن أبی جعفر- علیه السلام -، قال: «قلت له: إنّ بعض أصحابنا یفترون و یقذفون من خالفهم، فقال: الکفُّ عنهم أجمل. ثم قال لی: و اللّه یا أبا حمزه إنّ الناس کلّهم أولاد بغایا ما خلا شیعتنا. ثمّ قال: نحن أصحاب الخمس، و قد حرّمناه علی جمیع الناس ما خلا شیعتنا». و فی صدرها دلاله علی جواز الافتراء و هو القذف علی کراهه، ثم أشار علیه السلام إلی أولویه قصد الصدق بإراده الزنا من حیث استحلال حقوق الأئمه- علیهم السلام -.