بررسی گستره ی فقهی اخذ مال خراج و زکات از سلطان جائر ، اقسام و احکام اراضی صفحه 185

سَأَلْتُ أَبَا جَعْفَرٍ(علیهما السلام) عَنِ السَّائِبَهِ فَقَالَ انْظُرُوا فِی الْقُرْآنِ فَمَا کَانَ فِیهِ فَتَحْرِیرُ رَقَبَهٍ فَتِلْکَ یَا عَمَّارُ السَّائِبَهُ الَّتِی لَا وَلَاءَ لِأَحَدٍ عَلَیْهَا إِلَّا اللَّهُ فَمَا کَانَ وَلَاؤُهُ لِلَّهِ فَهُوَ لِرَسُولِ اللَّهِ وَ مَا کَانَ وَلَاؤُهُ لِرَسُولِ اللَّهِ(صلی الله علیه و آله) فَإِنَّ وَلَاءَهُ لِلْإِمَامِ وَ جِنَایَتَهُ عَلَی الْإِمَامِ وَ مِیرَاثَهُ لَهُ.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ مِثْلَهُ. (1)

(ابن رئاب و) عمّار بن أبی الأحوص عقرقوفی می گوید: از امام صادق(علیه السلام) درباره ی «سائبه» پرسیدم [که چه کسی است؟] فرمودند: به قرآن بنگرید، هرجا که [کفّاره] تحریر رقبه بود، آن رقبه سائبه است و جز خداوند کسی بر او ولاء ندارد و آن چه ولائش برای خداست، ولائش با رسول الله(صلی الله علیه و آله) است و آن چه ولائش برای رسول الله(صلی الله علیه و آله) است، ولائش مال امام(علیه السلام) می شود و جنایتش بر امام است و میراثش نیز برای امام است.

پس این روایات بیان کرد میراث من لا وارث له مال امام(علیه السلام) بوده و از انفال می باشد، ولی با این حال در روایت دیگری فرموده است این میراث در بیت المال مسلمین گذاشته می شود و این شاهد بر آن است که بیت المال مسلمین شامل انفال نیز می شود:

_ صحیحه ی معاویه بن عمار:

وَ عَنْهُ [مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَن الْحَسَنِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ سَمَاعَه] عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ مُعَاوِیَهَ بْنِ عَمَّارٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ(علیه السلام) قَالَ: سَمِعْتُهُ یَقُولُ: مَنْ أُعْتِقَ سَائِبَهً فَلْیَتَوَالَ مَنْ شَاءَ وَ عَلَی مَنْ وَالَی جَرِیرَتُهُ وَ لَهُ