بررسی گستره ی فقهی اخذ مال خراج و زکات از سلطان جائر ، اقسام و احکام اراضی صفحه 186

مِیرَاثُهُ فَإِنْ سَکَتَ حَتَّی یَمُوتَ أُخِذَ مِیرَاثُهُ فَجُعِلَ فِی بَیْتِ مَالِ الْمُسْلِمِینَ إِذَا لَمْ یَکُنْ لَهُ وَلِیٌّ. (1)

کسی که به نحو سائبه آزاد شد [یعنی معتق به عنوان کفاره آزاد کرده، یا گفته من ضامن جریره ات نیستم] می تواند با هر کسی که بخواهد، عقد ولاء بخواند که آن مولا ضامن جریره اش است و میراثش نیز مال آن مولاست. و اگر با کسی پیمان نبست تا این که از دنیا رفت، میراثش در بیت المال مسلمین گذاشته می شود، وقتی که ولیّ نداشته باشد.

هرچند صاحب وسائل در ذیل این حدیث می فرماید:

أَقُولُ: هَذَا مَحْمُولٌ عَلَی أَنَّ الْمُرَادَ بِبَیْتِ مَالِ الْمُسْلِمِینَ بَیْتُ مَالِ الْإِمَامِ(علیه السلام) لِأَنَّهُ مُتَکَفِّلٌ بِأَحْوَالِهِمْ أَوْ عَلَی التَّقِیَّهِ لِمُوَافَقَتِهِ لِلْعَامَّهِ أَوْ عَلَی التَّفَضُّلِ مِنَ الْإِمَامِ(علیه السلام) وَ الْإِذْنِ فِی إِعْطَاءِ مَالِهِ لِلْمُحْتَاجِینَ مِنَ الْمُسْلِمِینَ لِمَا مَضَی وَ یَأْتِی.

ولی با توضیحی که ما دادیم بیت المال مسلمین دارای شعبه های مختلفی بوده که یک بخش مربوط به اموال امام(علیه السلام) بوده است، دیگر احتیاجی به این توجیهات نیست.

2. روایات دالّ بر پرداخت دیه ی مقتولی که قاتلش مجهول است از بیت المال

روایاتی بیان می کند اگر کسی کشته شد و قاتلش معلوم نشد، دیه اش از بیت المال به وارث پرداخت می شود، در حالی که در تعلیل آن می فرماید: چون میراثش به امام(علیه السلام) تعلّق می گیرد، پس دیه اش را نیز امام می پردازد. از جمله:

_ صحیحه ی عبدالله بن سنان و عبدالله بن بکیر: