بررسی گستره ی فقهی اخذ مال خراج و زکات از سلطان جائر ، اقسام و احکام اراضی صفحه 193

سید جواد عاملی(قدس سره) در مفتاح الکرامه:

سید جواد عاملی صاحب مفتاح الکرامه و شاگرد بحرالعلوم، در مورد صحیحه ی ابی ولاد که فرمود دیه ی من لا وارث له را امام أخذ می کند و در بیت المال مسلمین می گذارد، دچار مشکل شده؛ چون اجماع وجود دارد دیه ی من لا وارث له برای امام است همان طور که من لا وارث له نیز اگر خطاءاً جنایتی مرتکب شد، پرداخت دیه بر عهده ی امام است، لذا ایشان در توجیه روایت می فرماید: مراد از بیت المال مسلمین همان بیت المال امام(علیه السلام) است و علّت این که بیت المال مسلمین بر آن اطلاق شده به خاطر آن است که بیت المال امام(علیه السلام) هم در نهایت خرج مسلمین می شود و این طور نیست که نعوذ بالله مثل حکّام جائر خرج مصارف شخصی و ... شود. عبارت ایشان این چنین است:

و لو قلنا إن الإمام(علیه السلام) هو الوارث وحده کما هو الحق إلا أنا نقول إن إرثه للدیه فی المقام و إرثه بحق الولاء لیس کسائر أمواله و ذلک لأن ما یصیبه بحق الإمامه إذا مات ینتقل إلی الإمام الذی یقوم بأمر الإمامه و الأمه دون ورثته الذین یرثون ترکته فکان بذلک فی حکم مال المسلمین و قد نبه علی ذلک فی السرائر و الغنیه فی مبحث ولاء الإمامه و علیه ینزل قول بعض الأصحاب المیراث لبیت مال المسلمین فی موضع یکون للإمام(علیه السلام) بل الشخص الواحد ربما قال فی المقام الواحد فی الصفحه الواحده تاره أنه للإمام و تاره أنه لبیت المال و علی ذلک ینزل النص الوارد فی المقام و هو صحیح أبی ولاد حیث صرح فیه أولا أن الدیه یأخذها الإمام و یجعلها فی بیت مال المسلمین.(1)