بررسی گستره ی فقهی اخذ مال خراج و زکات از سلطان جائر ، اقسام و احکام اراضی صفحه 194

ردّ قول مذکور: (بیت المال واحد با مصارف متعدد)

ولی ما همان طور که بیان کردیم می گوییم بیت المال یا بیت المال مسلمین، مکانی است که دارای شعب مختلف و منابع متفاوتی بوده که بعضی اختصاص به امام(علیه السلام) داشته که یضعه حیث یشاء و برخی مربوط به مسلمین بوده که عمده منبع آن، درآمد حاصل از اراضی مفتوح العنوه بوده و همان طور که در مرسله ی حماد ذکر فرموده بود، باید در مصالح عامه ی مسلمین خرج شود و اگر اضافه آمد بالسویه تقسیم می شود.

پس این که معروف است امیرالمؤمنین(علیه السلام) بالسویه بین مردم تقسیم می کردند، مربوط به درآمد حاصل از اراضی خراجیه بوده که بعد از خرج آن در مصالح مسلمین اگر اضافه می ماند، بالسویه تقسیم می شد. کما این که پیامبراکرم(صلی الله علیه و آله) نیز بالسویه تقسیم می کردند و در زمان ابوبکر نیز علی رغم این که بعضی تقاضا کردند فرق بگذارد، فرق نگذاشت و بالسویه تقسیم کرد، ولی در زمان عُمر بین سابقه داران مجاهد در راه اسلام و بین تازه مسلمان شده ها تفاوت قائل شد و مثلاً به عایشه در سال ده هزار درهم می داد (1). عبدالرحمان بن عوف آن قدر صاحب